Ойын арқылы инженерлік ойлау мен зерттеушілік дағдыларды дамыту

Қоғам шығармашылықпен ойлай алатын, қоршаған әлемді зерттейтін, стандартты емес шешімдер таба білетін және алған білімін практикада сенімді қолдана алатын адамдарға мұқтаж. Мұндай қасиеттерді қалыптастыру мектепке дейінгі жастан басталады, сондықтан баланың инженерлік ойлауын, зерттеушілік белсенділігі мен танымдық дербестігін дамытуға ықпал ететін педагогикалық технологияларды іздеу ерекше өзектілікке ие болады. Астана қаласының № 44 «Үркер» балабақшасының тәжірибесі ойын болашақ инженерлердің, өнертапқыштар мен зерттеушілердің алғашқы дағдыларын қалыптастыру құралына айналатын білім беру ортасын ұйымдастыру мүмкіндіктерін көрсетеді.

Мектепке дейінгі білім беру жүйесінде ойлауды, зерттеушілік қабілеттерді, шығармашылықты және әлемді критикалық қабылдауды дамытуға ерекше көңіл бөлінеді. Осы мақсатта № 44 «Үркер» балабақшасында үш жыл бойы авторлық ойын технологияларын пайдалануға негізделген эксперименталды алаң жұмыс істейді, өйткені ойын танымның табиғи әрі ең тиімді тәсілі болып табылады.

Жұмыс басталмас бұрын SWOT-талдау жүргізілді – бұл ұйымның күшті және әлсіз жақтарын, сондай-ақ қолда бар мүмкіндіктер мен ықтимал тәуекелдерді стратегиялық бағалау әдісі. Талдау педагогикалық ұжымның негізгі ресурстарын анықтауға мүмкіндік берді: шығармашылық әлеует, ауызбіршілік және инновацияларға дайындық, бұл авторлық ойындарды әзірлеуге негіз болды.

Вот перевод следующего фрагмента (от второго фото до третьего фото):

Педагогтардың бірлескен күш-жігерімен ойын кейстері жасалды: «Интеллектуалды асық», «Көңілді саяхат», «Сиқырлы алаң», «Меңгерген алғашқы дыбысым», «Жұлдызды алаң», «Мамандықтар әлемі», «Орманға саяхат», «Логопедиялық тақта», «Тапқыр жол», «Балапан-конструктор», «Құмды зерттеу». Тәрбиеленушілерге бақылау, салыстыру, зерттеу және эксперимент жүргізу дағдыларын қалыптастыратын әртүрлі іс-әрекет түрлері ұсынылады. Әрбір ойын белгілі бір мақсатты көздейді және тәрбие мен оқытудың интеграциялық моделі болып табылады, ал тұтастай алғанда олар логикалық ойлауды, сөйлеуді, коммуникативтік дағдыларды, топта өзара әрекеттесу қабілетін дамытуға және практикалық тәжірибе арқылы білім алуға ықпал етеді.

Әрбір ойын – бұл баланың жеке қабілеттерін ашуға, оның ойлау жүйесін жетілдіруге мүмкіндік беретін интерактивті орта. Ойын процесінде бала өз бетінше шешім қабылдайды, әрекет етеді, қателеседі және қайтадан үйренеді – бұл тұлғалық дамудың негізі болып табылады.

Кейстің құрылымы балалардың жас ерекшеліктерін ескереді және құрастыру, зерттеу, логикалық тапсырмаларды шешу, сөйлеуді дамыту және шығармашылық өзін-өзі көрсету тапсырмаларын қамтиды. Кешенді педагогикалық құрал ретінде әрбір кейс танымдық және әлеуметтік дағдыларды дамытуға бағытталған.

Вот перевод следующего фрагмента (от третьего фото до четвертого фото):

Атқарылған жұмыстың бірнеше мысалы:

Зерттеу және эксперимент жүргізу бұрыштары – топтық бөлмелерде арнайы зерттеу орталықтары жабдықталған, балалардың сумен, құммен, магниттермен, жарықпен, ауамен және табиғи материалдармен эксперимент жасауына жағдай жасалған. Балалар бақылауды, заттардың қасиеттерін салыстыруды және қорытынды жасауды үйренеді.

Инженерлік-конструкторлық ойындар – LEGO, конструкторлар, ағаш бөлшектер, магнитті конструкторлар көмегімен балалар әртүрлі құрастырылымдар мен қарапайым механизмдерді жасайды. Бұл жұмыстар олардың кеңістіктік ойлауын, ұсақ моторикасын және шығармашылығын дамытады.

Busy board және зерттеу тақталары – әртүрлі құлыптармен, батырмалармен, шынжырлармен, дөңгелектермен және жарық элементтерімен жабдықталған зерттеу тақталары балалардың қызығушылығын арттырады және оларға қауіпсіз түрде эксперименттер жүргізуге мүмкіндік береді.

STEM элементтері бар сабақтар – балаларға «бұл қалай жұмыс істейді?», «неге өзгереді?» деген сұрақтар қойылып, шағын эксперименттер ұйымдастырылады: көпір салу; су өткізбейтін материалды анықтау; жел күшінің көмегімен қозғалатын ойыншық жасау; магниттің әсерін бақылау.

Ойын арқылы проблемалық тапсырмаларды қою – тәрбиешілер балаларға белгілі бір мәселені шешуге бағытталған тапсырмаларды ұсынады: мұнараны бұзбай биіктету; көлікті кедергіден өткізу; берілген бөлшектерден жаңа зат құрастыру.

Жобаның ерекшелігі кейстерді топтар арасында ай сайын беріп отыруда болып табылады. Бір ай бойы балалар мен педагогтар түрлі іс-әрекет түрлерінде бір ойынмен жұмыс істейді, одан кейін оны келесі топқа беріп, жаңа кейсті алады. Мұндай тәсіл жұмыстың жүйелілігін қамтамасыз етеді және әрбір ойынның білім беру мүмкіндіктерін кеңейтеді.

Балаға өз бетінше шешім қабылдауға, эксперимент жасауға, өзінің әрекеттерінің нәтижелерін талдауға және жаңа тәжірибе жинақтауға мүмкіндік беретін ойын әрекеті оның бойында сын тұрғысынан ойлауды, коммуникативтік мәдениетті, қиялды және зерттеушілік мінез-құлықтың негіздерін қалыптастырады.

Балалар мен педагогтардың жоғары қызығушылығы, сондай-ақ алынған нәтижелер жобаны 2023–2027 жылдар кезеңіне эксперименталды алаң мәртебесінде жалғастыруға және мектепке дейінгі білім беру ұйымдары арасында тәжірибені таратуға ұмтылысқа негіз болды. № 44 «Үркер» балабақшасында қалалық семинар-практикум ұйымдастырылды, онда педагогтар инженерлік ойлауды дамытудың тиімді әдістерін, авторлық тәжірибелерді және практиқалық жұмыстарды көрсетті. Ұжымның жұмысы әріптестері тарапынан жоғары бағаланып, бұл жоба балалардың инженерлік ойлауы мен зерттеушілік дағдыларын дамытудың маңызды әдістемелік құралы ретінде ұсынылды.

Сонымен қатар № 44 «Үркер» балабақшасында «Ойын арқылы балалардың инженерлік ойлауы мен зерттеушілік дағдыларын қалыптастыру» авторлық бағдарламасы әзірленіп, инженерлік іс-әрекетке арналған авторлық ойындармен және материалдармен жабдықталған «ТапқырBox» мамандандырылған орталығы ашылды.

Бағдарлама құрастыру, зерттеу жұмыстары, STEM-тәсіл, дамытушылық ойындар мен шығармашылық тапсырмалар элементтерін қамтиды. Ол қалалық деңгейде қорғаудан сәтті өтіп, педагогикалық қауымдастықтың жоғары бағасына ие болды.

Осылайша, ерте жастан шығармашылық, таным және шешімдерді өз бетінше іздеу арқылы балалар болашақ инженерлік және зерттеушілік жетістіктеріне алғашқы қадамдарын жасай алады.

Жанерке САРСЕБАЕВА,

Астана қаласы № 44 «Үркер»

балабақшасының меңгерушісі

Редактор: Татьяна Баканова

---

АННОТАЦИЯ

В статье представлен опыт работы экспериментальной площадки детского сада № 44 «Үркер» г. Астаны по развитию инженерного мышления и исследовательских навыков детей дошкольного возраста через использование кейса авторских игр. Рассматриваются этапы создания и внедрения игровых кейсов в образовательный процесс, а также примеры игрового подхода для формирования у дошкольников устойчивого интереса к науке и технике.