Оқытудағы инновациялар. Елорданың үздік педагогтерінің әдістемелері

«Білімді ұлт» ұлттық жобасын іске асыру және мектептегі білім беруді белсенді жаңғырту жағдайында бағдарламаларды ұстанып қана қоймай, оларды жасайтын педагогтер шешуші рөл атқарады. Бүгінде Астана мектептерінде авторлық курстар әзірлейтін және балаларды оқытуға деген көзқарасты өзгертуге қабілетті әдістемелерді енгізетін мамандар жұмыс істейді. Солардың кейбірін атап өтейік.

2024 жылы Астанада қалалық және республикалық кезеңдердің «Үздік педагог» байқауының жеңімпаздары жарияланды. Елорданың бес педагогі республикалық байқаудың жеңімпаздары атанды. Республикалық кезеңнің жеңімпаздары: № 73 мектеп-лицейінің тарих және құқық мұғалімі Ұзақбайқызы Гүлназия, «№ 46 балабақша – мектеп – гимназия» кешенінің география мұғалімі Хлыбов Андрей Леонидович, С. Қожанов атындағы № 64 мектеп-лицейінің география мұғалімі Қырғызбаева Баян Дәуітбайқызы, Жамбыл Жабаев атындағы № 4 мектеп-гимназиясының химия мұғалімі Қожантаева Ақмарал Ғабитқызы, Көлік және коммуникация жоғары колледжінің арнайы пәндер оқытушысы Сүндетова Айнагүл Қалиқызы.

Гүлназия Ұзақбайқызы – «Ы. Алтынсарин» төсбелгісінің иегері, Астана қаласының құрметті педагогы, «Кино әлеміндегі тарих» әдістемелік курсының, 10-сыныпқа арналған «Ескерткіштердің құпиялары» факультативтік курсының, «Z ұрпағында патриотизмді тәрбиелеу әдістері», «Отанға табыну» әдістемелік құралының авторы. 2025 жылы Endless Light Science халықаралық ғылыми зерттеулер байқауында 1 орын алды. Оның шәкірттері бірнеше рет республикалық және халықаралық олимпиадалар мен конкурстардың жүлдегерлері атанды.

Андрей Леонидович Хлыбовтың шәкірттері түрлі деңгейдегі олимпиадаларда 90-нан астам жүлделі орынға ие болды. Педагог И. Алтынсарин атындағы Ұлттық білім академиясы бекіткен «Кері байланыс беру үшін 5-9 сыныптардың оқу пәндері бойынша оқу мақсаттарына сәйкес айдарды әзірлеу бойынша әдістемелік ұсынымдар» жұмысының авторы болып табылады.

Баян Дәуітбайқызы Қырғызбаева 7-сыныпқа арналған «Географиялық жалпы атаулар номенклатурасы» факультативтік курсының және 8-сыныпқа арналған «Метеорология және климатология негіздері» әдістемелік құралының авторы, халықаралық конференцияларға қатысады. Оның шәкірттері қалалық экологиялық және ғылыми жобалар байқауларында үнемі жүлделі орындарға ие болады.

Қожантаева Ақмарал Ғабитқызы – оқушылары 2022 жылы (Атланта, Джорджия, АҚШ) және 2025 жылы (Колумбус, АҚШ) беделді Regeneron International Science and Engineering Fair финалистері атанған педагог. 2022 жылы оның тәрбиеленушілері жалпы білім беретін пәндер бойынша республикалық ғылыми жобалар байқауында алтын медаль, 2023 жылы күміс медаль, ал 2024 және 2025 жылдары тағы да алтын медаль иегерлері атанды. Соңғы үш жылда оның 100-ден астам оқушысы түрлі деңгейдегі олимпиадалар мен ғылыми жобалар байқауларының жеңімпаздары атанды. Педагогтің «Ғылыми жоба – ғылыми бастама» авторлық бағдарламасын Ы. Алтынсарин Ұлттық білім академиясы бекіткен. Педагогтің республикалық сайтында ұсынылған «Шамшырақ» Педагогикалық шеберлік бейнесабағы үздіктердің бірі болып танылды.

Айнагүл Қалиқызы Сүндетова – «Үздік педагог – 2024» атағының иегері, 07140900 «Радиотехника, электроника және телекоммуникация» мамандығының студенттеріне арналған «Цифрлық құрылғылар мен микропроцессорлар» практикалық жұмыстар жинағының авторы, WorldSkills Kazakhstan чемпионаттарында «Ақпараттық кабельдік желілер» құзыреттілігі бойынша сарапшы.

2020-2023 жылдары 1311000 «Теміржол көлігінің жедел технологиялық байланыс құрылғыларын пайдалану» және 07160100 «Радиоэлектрондық көлік жабдықтарын пайдалану және техникалық қызмет көрсету (көлік түрлері бойынша)» мамандықтары бойынша педагог қызметкерлердің ұлттық біліктілік тестілеу базасын қалыптастыру үшін тест тапсырмаларының авторы-әзірлеушісі және сарапшысы болды.

Оның студенттері бірнеше рет қалалық және республикалық кәсіби шеберлік чемпионаттарының жүлдегерлері атанды.

Гүлназия Сабырқызы Байұлова географияны тереңдетіп зерттеуге және олимпиадаларға дайындалуға арналған оқу-әдістемелік материалдардың авторы. Оның «География бойынша олимпиадалық тапсырмалар» кітабы 7-11 сыныптарға арналған материалды қамтиды және сыни, кеңістіктік ойлауды, сондай-ақ карталармен жұмыс істеу және климаттық, геосаяси құбылыстарды талдау дағдыларын дамытуға бағытталған. Сонымен қатар, ол 7-сыныпқа арналған «Метеорология және климатология негіздері» арнайы курсын әзірледі. Курс оқушыларды ауа райы мен климаттық процестердің негіздерімен таныстырады, олардың зерттеу қабілеттерін ынталандырады және жас кезінен бастап ғылыми ойлауды қалыптастырады.

Айгүл Тұрғабайқызы Ержанова – Райымбек батыр атындағы № 50 «Қазғарыш» мектеп-лицейінің бастауыш сынып педагогі, 2023 жылы «Қазақстанның еңбек сіңірген ұстазы» атағына ие болды. Ол қазақ және ағылшын тілдерін тереңдетіп оқытуға бағытталған «Жол айрығы» («Перекрёсток») әдісін әзірледі. Инновация – тілдің құрылымын түсіну және логикалық ойлауды дамыту үшін морфологиялық талдауды, силлабиканы және синтаксистік бөлшектеуді қолдану. А.Т. Ержанованың зерттеуі 2022 жылдың сәуір айында «Ұлы дала ұстазы» халықаралық журналында жарияланды.

Күшай Тердікбай – № 66 мектеп-лицейінің математика пәнінің мұғалімі, «Логикалық математика және ой дамыту» оқу-әдістемелік кешенінің авторы. Кешен 4 жастан 16 жасқа дейінгі балалардың математикалық қабілеттерін дамытуға бағытталған 38 оқу құралы мен 2 авторлық бағдарламадан тұрады. К. Тердікбайдың көзқарасы күрделіліктің үш деңгейіне негізделген: стандарт, логика, олимпиада, математикалық операциялардың негізі ретінде есептерді түсінуге және логикалық ойлауды дамытуға баса назар аударады. Бағдарлама бүкіл республикадағы мектептерде танылады және қолданылады.

Қалада авторлық технологиялар бойынша оқыту және оқыту тәжірибесін тарату мақсатында екі зертхана ашылды, онда Н.А. Оразахынова мен К.О. Битибаева белсенді жұмыс істейді.

Профессор Н. А. Оразақынова әзірлеген «Сатылай кешенді оқыту» әдістемесі қалалық зертханалар мен әдістемелік платформалар арқылы Астананың білім беру жүйесіне белсенді енгізілуде. Жетекші мектеп мұғалімдерінің шамамен 15-20%-ы оны оқу процесіне біріктіреді. Әдістеме оқушыларға математикалық ұғымдарды күнделікті өмірмен байланыстыруға, логикалық ойлау мен математикалық сауаттылықты дамытуға мүмкіндік бере отырып, «Алгебра әлемі» курсында белсенді қолданылады.

Қазақ педагогикасының көрнекті өкілі, Қазақстанның еңбек сіңірген мұғалімі К. О. Битибаеваның «Ой тастау, ойланту, ойлау» технологиясы әдебиет пен тілді оқытуда инновациялық деп танылды. Ол диалогқа, талдауға, жобалық қызметке және сыни ойлауға негізделген. Осы әдіс бойынша жұмыс істейтін студенттер белсенді және креативті бола бастайды.

Астана қаласының Әдістемелік орталығы практикалық семинарлар өткізеді, онда педагогтер инновациялық технологияларды қолдану тәжірибесімен бөліседі. Семинарларға қатысатын және әдістемелік материалдарды пайдаланатын мұғалімдер диалогтық және жобалық тәсілдерді қолдана бастайды, бұл оқушыларды белсендірек етеді және оларды оқу процесіне тартады. Бұл білім беру реформаларының талаптарына жауап бере отырып, ұлттық құндылықтар мен заманауи әдістемені біріктіруге мүмкіндік береді.

Осы және басқа да көптеген озық бастамалар интерактивті, сыни бағытталған білімге көшу үшін маңызды. Олар тәжірибе алмасу, мұғалімдердің біліктілігін арттыру және оқушылардың шығармашылық ойлауын қалыптастыру үшін платформа жасайды, оқу нәтижелерін арттыруға, ойлауды дамытуға және нақты өмірмен байланысты дамытуға ықпал етеді.

Дәстүрлі пәндерде инновациялық көзқарас танытатын педагогтер қалалық және ұлттық деңгейде білім берудегі өзгерістердің қозғаушы күші болып табылады. Олар олимпиадалық резервті қалыптастырады және оқу сапасының жалпы өсуіне әсер етеді. Сонымен қатар, олар еліміздің әртүрлі аймақтарындағы педагогтер талап ететін әдістемелік базаны құруға белсенді қатысады. Стандартты емес шешімдерді қажет ететін заманауи сын-қатерлер жағдайында бұл оқытушылар ойлауды, зерттеуді дамытуға және тұлғаны жан-жақты дамытуға бағытталған жаңа мектепті қалыптастырудың тірегі болады.

Владислав ЯКОВЛЕВ,

Астана қаласы әкімдігінің Әдістемелік орталығы