АБАЙ АМАНАТЫ: Астана қаласындағы № 27 «Балауса» балабақшасындағы эксперименттік алаң тәжірибесі

Қазіргі қоғамның алдында тұрған маңызды міндеттердің бірі – ұлттық құндылықтарды бойына сіңірген, рухани бай, адамгершілігі жоғары ұрпақ тәрбиелеу. Бұл міндетті жүзеге асыру мектепке дейінгі кезеңнен басталуы тиіс. Ұлы ойшыл Абай Құнанбайұлының шығармалары балаларды еңбекқорлыққа, білімге ұмтылуға, ізгілік пен адалдыққа тәрбиелеудің сарқылмас қайнар көзі болып табылады. «Абай аманаты» жобасы мектепке дейінгі ұйымдарда үш жылдан астам уақыт бойы жүзеге асырылып, балаларға Абай мұрасын таныстыруға бағытталған тәжірибелік алаң ретінде танылып келеді. Осы мақсатта № 27 «Балауса» балабақшасында 2023–2026 жылдар аралығында «Абай аманаты» эксперименттік алаңы жұмыс істеп, тәрбие мен оқыту үдерісіне ұлттық рухани мазмұн енгізілді.

АБАЙ ДАНАЛЫҒЫНА БАҒДАР

Эксперименттің басты мақсаты – мектеп жасына дейінгі балалардың рухани-адамгершілік қасиеттерін Абай шығармалары арқылы дамыту және ұлттық құндылықтарға негізделген тәрбиелік ортаны қалыптастыру болды.

Қойылған мақсатқа жету үшін біз өзара байланысты міндеттер кешенін шештік. Олардың қатарына балаларды Абайдың өмірі мен шығармашылығымен таныстыру, сондай-ақ оның қара сөздері мен өлеңдеріндегі тәрбиелік ойларды тәрбиеленушілердің жас ерекшеліктеріне қатаң сәйкестікте меңгерту кірді.

Қатар жүргізілген жұмыстар: балалардың сөйлеу мәдениетін дамыту және тілдік қорын кеңейту, оларда ұлттық дәстүрлер мен мәдени мұраға тұрақты қызығушылық қалыптастыру, сондай-ақ ата-аналарды бірлескен тәрбие жұмысына белсенді тарту.

Эксперимент жұмысының теориялық негізі Абай Құнанбайұлының адам тәрбиесіне қатысты көзқарастарына сүйенді. Ақынның шығармаларында еңбек, білім, ғылым, адамгершілік және мейірімділік мәселелері кеңінен қарастырылған.

Абай мұрасы балалардың тұлғалық дамуына ықпал ететін маңызды педагогикалық құрал болып табылады.

Мектепке дейінгі жаста баланың тұлғасы неғұрлым қарқынды қалыптасатындықтан, ұлттық құндылықтарды дәл осы кезеңде беру оның болашақтағы дүниетанымына оң әсер етеді.

ИДЕЯДАН ТӘЖІРИБЕНІ ТАРАТУҒА ДЕЙІН

І кезең (2023–2024 жж.) – іргетас қалау және шабыттандыратын орта құру

Бастапқы кезеңде педагогтердің шығармашылық тобы құрылып, егжей-тегжейлі жұмыс жоспары әзірленді. Мамандар Абай шығармаларының мектеп жасына дейінгі балалардың қабылдауына бейімделген нұсқаларын таңдап, тиісті дамытушы орта жасақтады. Атап айтқанда, «Абай бұрышы» ұйымдастырылды: топтарда ақынның портреттері, кітаптары, тақырыптық суреттері және дидактикалық ойындар орналастырылды.

ІІ кезең (2024–2025 жж.) – сөз, музыка және отбасылық шығармашылық әлеміне ену

Эксперимент барысында танымдық іс-әрекеттер жүйелі түрде жүргізілді: балалар Абайдың жыл мезгілдеріне арналған өлеңдерімен танысып, оларды табиғат құбылыстарын тікелей бақылау жұмыстарымен байланыстырды. Көркем әдебиет сабақтары ұйымдастырылып, оған өлеңдерді жаттау, мазмұндау, рөлге бөліп оқу және театрландырылған қойылымдар кірді. Атап айтқанда, көрермендерге «Шегіртке мен құмырсқа» және «Қарға мен түлкі» тақырыптарында қойылымдар көрсетіліп, бұл балалардың шығармашылық қабілеттерін дамытуға айтарлықтай ықпал етті. Сонымен қатар, мектеп жасына дейінгі балаларды Абай әндерімен таныстыру және музыкалық композициялар ұйымдастыру бойынша жүйелі жұмыстар жүргізілді.

Маңызды бағыт ата-аналар қауымымен жұмыс болды. Тәрбиеленушілердің отбасыларымен өзара әрекеттестік «Абай оқулары» отбасылық байқауын өткізу, шығармашылық көрмелер ұйымдастыру, шеберлік сағаттарын өткізу және дөңгелек үстел отырыстарын ұйымдастыру арқылы құрылды.

ІІІ кезең (2025–2026 жж.) – тәжірибені қорытындылау және кәсіби қауымдастыққа шығу

Қорытынды кезеңде жинақталған тәжірибе егжей-тегжейлі талданып, қорытынды мониторинг жүргізілді. Педагогтер ашық сабақтар мен тәжірибе алмасу алаңдарын ұйымдастырды, ал эксперименттік жобаның қорытынды жұмысы №98 «Мирас» балабақшасында әдістемелік орталықпен бірлесіп өтті, онда қатысушыларға сертификаттар табысталды. Эксперименттің барлық нәтижелері қорытындыланып, әдістемелік ұсыныстар түрінде рәсімделді.

БІРЛЕСКЕН ЕҢБЕКТІҢ ЖЕМІСІ

Үш жылдық жұмыстың қорытындысы тұрақты оң серпінді көрсетті. Тәрбиеленушілеріміздің Абай шығармаларына қызығушылығы айтарлықтай артты, сөздік қоры мен байланыстырып сөйлеу дағдылары айқын жақсарды, сондай-ақ еңбекқорлық, достық және үлкенді құрметтеу сияқты негізгі құндылықтарды түсіну деңгейі өсті. Жұмыс барысында тәрбиеленушілердің шығармашылық белсенділігі артып, ата-аналардың тәрбие процесіне қатысуы айтарлықтай күшейді.

Бақылау нәтижелері бойынша балалардың 82%-ы Абайдың бірнеше өлеңін мәнерлеп айтып бере алатын деңгейге жетті, ал 76%-ы қара сөздердегі негізгі тәрбиелік ойларды түсіндіре алды.

«Бала тәрбиесі – бесіктен» қағидасын басшылыққа ала отырып, біз өз тәжірибемізде Абай мұрасын мектепке дейінгі ұйымдарға енгізу ұлттық тәрбиенің тиімді тетігі екеніне көз жеткіздік.

№ 27 «Балауса» балабақшасының педагогикалық ұжымына, ата-аналар қауымына және эксперименттік алаң жұмысына белсенді қатысқан тәрбиеленушілерге алғысымды білдіремін. Бірлескен еңбек нәтижесінде «Абай аманаты» жобасы табысты жүзеге асырылып, құнды тәжірибе жинақталды.

АБАЙ МҰРАСЫНЫҢ ТӘРБИЕЛІК ӘЛЕУЕТІ

№27 «Балауса» балабақшасында жүзеге асырылған «Абай аманаты» эксперименттік алаңы балалардың рухани-адамгершілік тәрбиесін жетілдірудің тиімді тәжірибесі ретінде өзін көрсетті. Үш жылдық жұмыс барысында Абай шығармаларының тәрбиелік әлеуеті толық пайдаланылып, балалардың ұлттық құндылықтарға деген қызығушылығы мен құрметі қалыптасты.

Эксперимент нәтижелері бұл тәжірибені мектепке дейінгі білім беру ұйымдарында кеңінен таратуға мүмкіндік береді. «Абай аманаты» – жас ұрпақтың бойына ұлттық рух пен адамгершілік қасиеттерді сіңіретін маңызды тәрбиелік жоба.

Альфия МУСАЕВА,

№ 27 «Балауса» балабақшасының меңгерушісі

---

АННОТАЦИЯ

В статье описывается опыт экспериментальной площадки «Завет Абая», реализованной в детском саду №27 «Балауса» в 2023–2026 годах. Основная цель эксперимента – формирование национальных ценностей у детей дошкольного возраста через привитие духовно-нравственного наследия Абая Кунанбайулы. В результате теоретической и практической работы было отмечено развитие языковых, познавательных и социальных навыков воспитанников. В статье отражены содержание, методы и достигнутые результаты эксперимента.