Идеядан тәжірибеге: Астанада колледждерге арналған жасанды интеллект әзірлемелері таныстырылды

Астанада «Кәсіптік білім беруге жасанды интеллектіні енгізудің 1000 идеясы» атты республикалық конференция өтті. Ол «Talap» КЕАҚ-пен, Астана қаласының Әдістемелік орталығымен және «ASTANA POLYTECHNIC» жоғары колледжімен бірлесіп ұйымдастырылды. Қазақстанның түрлі өңірлерінен келген педагогтер жасанды интеллект әзірлемелерін, цифрлық платформаларды, оқу тренажерларын және болашақ мамандарды даярлауға арналған шешімдерді таныстырды.

«1000 идея» конференциясы жасанды интеллект саласындағы тиімді педагогикалық тәжірибелер мен шешімдерді анықтау және тарату үшін республикалық алаңға айналды. Оның мақсаты — білім беру процесін трансформациялау, AI-құзыреттерді дамыту және техникалық және кәсіптік білім беру жүйесі мамандарын даярлау сапасын арттыру.

Жұмысты пленарлық отырыс ашты. Қатысушыларды Қазақстан Республикасының Ағарту вице-министрі Сергей Евгеньевич Компаниец және Астана қаласының Білім басқармасының басшысы Қасымхан Сеңгазыевич Сеңгазыев құттықтады.

Сергей Евгеньевич Компаниец өз сөзін жасанды интеллектіні енгізу және еңбек нарығының өзгермелі талаптары жағдайында кәсіптік білім беруді дамытуға арнады. Қазақстан Республикасының Ағарту вице-министрінің конференцияға қатысуы ұсынылған бастамалардың елдің техникалық және кәсіптік білім беру жүйесі үшін маңыздылығын атап өтті.

Білімге қолжетімділік тақырыбын Қазақстан Республикасының Ұлттық академиялық кітапханасының ақпараттық ресурстар жөніндегі директорының орынбасары Нұржан Нұрланұлы Жолдыбалинов жалғастырды. «Кітап мұрасын сақтаудан оқудың жаңа мүмкіндіктеріне» атты баяндамасында ол кітапхананы заманауи білім беру ортасының маңызды бөлігі ретінде таныстырды.

«ASTANA POLYTECHNIC» жоғары колледжінің оқу жұмысы жөніндегі директорының орынбасары Асем Хамитбековна Исмайлова және арнайы пәндер оқытушысы Светлана Анатольевна Лапенко педагогтің оқу жүктемесін автоматтандыруға арналған "Sagat" платформасын таныстырды.

Веб- және ИИ-қосымшалар қауіпсіздігі туралы "TSARKA" кибершабуылдарды талдау және тергеу орталығының Offensive Security маманы Аннасир Мусин әңгімеледі. Оның сөзі білім беру практикасына енгізілетін цифрлық шешімдердің деректерін қорғауға және сенімділігіне назар аудартты.

Колледждің оқу-әдістемелік жұмысы жөніндегі директорының орынбасары Майра Тұрсынханқызы Сембина арнайы пәндер оқытушылары Денис Валентинович Попов және Татьяна Григорьевна Стасишинамен бірге сабақ жоспарларын әзірлеуге арналған "Sabaq Sheberi" платформасын таныстырды. Ол педагогтерге барлық міндетті компоненттерді ескере отырып жоспар құруға, ал әдіскерлер мен әкімшілікке жоспарлау сапасын бақылауға және оқытушыларға әдістемелік қолдау көрсетуге көмектеседі.

Пленарлық бөлімді колледждің ақпараттық технологиялар жөніндегі директорының орынбасары Самир Пириевич Керимов «Білім берудегі машиналық көру: бір идея — көптеген мүмкіндіктер» атты баяндамасымен қорытындылады. Оның сөзі білім беру процесінде бейнелер мен видеоларды талдау технологияларын қолдану перспективаларына арналды.

Пленарлық бөлімнен кейін конференция үш секцияда өз жұмысын жалғастырды. Жобаның бастапқы кезеңінде екі жүзден астам қатысушы болып, іріктеу екі кезеңмен өтті. Нәтижесінде Астана, Алматы, Шымкент, Қарағанды, Ақтөбе, Екібастүз, Қостанай, Түркістан және басқа да қалалардың колледждерінен 53 команда өз жобаларын ұсынды. Олардың жұмыстарын университеттердің, білім беру ұйымдарының және салалық компаниялардың сарапшылары бағалады.

«Білім берудегі жасанды интеллект» секциясы

Бұл секцияда 21 жоба ұсынылды, олардың қатарында педагогтерге арналған ЖИ-көмекшілер, деректер базасы бойынша тәжірибе жасауға арналған тренажерлар, бейнелекцияларды конспектілер мен өзін-өзі тексеру тесттеріне айналдыратын платформа бар. Ұсынылған жобалардың арасында Аягоз Торебековна Мылтыкбаеваның «NeuroQadam», Темирлан Рустемович Габитовтің «SQL-Наставник» жобалары және Бекболат Ербулатұлы Каракузов пен Алижан Айтжанович Калниязовтың «ШеберAI» тренажеры бар.

Алматы қаласы Халықаралық Бизнес Колледжінің жасанды интеллект жөніндегі әдіскері Фархат Сеитович Утубаев оқытушыларға арналған бірыңғай тегін платформа — «Уста Спейс» (USTA Space) жобасының тұжырымдамасымен бөлісті. Оның жобасының басты мақсаты — мұғалімдерді әртүрлі ақылы қызметтер мен ЖИ курстарын пайдалану қажеттілігінен құтқару. Платформа барлық қажетті құралдарды бір жерде біріктіруге арналған. Жобаның негізгі мүмкіндіктері мен идеялары:

• Бәрі бір жерде: Платформа педагогтің негізгі қажеттіліктерін жабатын 11–12 пунктті қамтиды: ҚСП (қысқа мерзімді жоспар), презентациялар, тесттер жасау, студенттердің жұмыстарын тексеру, заңнамалық базаға қол жеткізу және аттестацияға дайындыққа көмек.

• Промттар мен материалдар кітапханасы: Әлі құрастыра алмайтындарға арналған дайын нұсқаулар (промттар), сондай-ақ оқытушылардың презентацияларды автоматты түрде жасау үшін өз материалдарын сақтай алатын кітапханасы енгізілген.

• Сабақ жоспарларын құрастырушы: Мұғалімге тек негізгі мәліметтерді (мысалы, тақырып пен студенттер санын) енгізу арқылы небәрі бір минут ішінде сабақ жоспарын тез жасауға мүмкіндік беретін, әдіскерлердің уақытын үнемдейтін құрал.

• Мұғалімдерге арналған автономды оқыту: Оқытушы өзінің кестесін (мысалы, күніне 2 сағат) және мақсатын (презентация жасауды үйрену) белгілей алады, ал сервис автоматты түрде оқу бағдарламасы мен үй тапсырмаларын қалыптастырады.

Автор бұл бағытты 2014 жылдан бастап («Үздік мұғалім» байқауында жеңіске жеткеннен кейін) дамытып келеді, оқыту блогтарын жүргізеді және әртүрлі оқытушылар қауымдастықтарымен ынтымақтасады. Қазіргі уақытта ол мұғалімдерді қолдауға арналған бұл тегін платформаны жүзеге асыруға және масштабтауға көмектесетін пікірлестерді, серіктестерді немесе компанияларды іздеуде.

Секция сарапшылары:

Бейбит Сыбанбаевич Корабаев — Еуразия ұлттық университеті қауымдастырылған профессорының міндетін атқарушы, философия докторы (PhD);

Акгүл Кенжебековна Асаубаева — «Talap» КЕАҚ ТиПО әдіснамасы және мазмұны басқармасының бас менеджері;

Галия Муратовна Керейбаева — «1С Казахстан» білім беру орталығының басшысы..

«Цифрландыру және Smart-ТиПО» секциясы — 18 жоба: 3D-симуляторлар мен VR-тренажерлар, камераларға негізделген қатысуды есепке алу жүйелері, колледждің виртуалды ортасы. Секция студенттердің оқуын ұйымдастыру және практикалық даярлығы бойынша жобаларды біріктірді. Салтанат Оразханқызы Кокаева кәсіби құзыреттерді қалыптастыруға арналған 3D-симуляторлар әзірлемесін, ал Динара Серікқызы Сәкенова медбикелерді даярлауға арналған мейіргерлік процестің интерактивті симуляторын таныстырды.

Екібастұз политехникалық колледжінің оқытушысы Салтанат Оразханқызы Кокаева өзінің «Колледж студенттерінің кәсіби құзыреттерін қалыптастыруға арналған 3D-симулятор әзірлеу» жобасы туралы әңгімеледі.

Жобаның негізгі мәселелері мен өзектілігі:

Жабдықтың моральдық тозуы: Колледждердегі жабдықтар жиі тозған, бұл студенттерге нақты техникада қателер мен зақымдануларды қауіпсіз көрсетуге қиындық туғызады.

Студенттердің қауіпсіздігі: Нақты тораптармен жұмыс істеу кезінде оқушылар қауіпті қате жіберу қаупіне ұшырайды, ал симулятор бұл қауіпті жояды.

Еңбек нарығының талаптары: Жұмыс берушілер жас мамандардың цифрлық экспресс-диагностика дағдыларына ие болып келуін жиі күтеді.

3D-симулятордың ерекшеліктері мен артықшылықтары:

Инновациялық тәсіл: Ауыр және ескірген САПР-жүйелерден бас тартып, жеңіл веб-бағдарланған 3D-симуляторға көшу.

Жасанды интеллект арқылы жасау: Жоба жасанды интеллект (Gemini) көмегімен HTML арқылы жасалған, бұл 3D-модельдерді нақты уақыт режимінде генерациялауға мүмкіндік береді.

Функционал: Симулятор бірнеше негізгі міндетті шешеді — жабдықты жинау және бөлшектеу процестерін көрсетеді, сондай-ақ әртүрлі ақауларды модельдейді.

Пайдалану ыңғайлылығы: Құрал студенттер үшін өте ыңғайлы, сілтеме арқылы оңай таратылады.

Бұл секцияның жобаларын Құдайберлі Тайтөлеуұлы Нұпбаев — «Тұран Электроникс» Қазақстандық ақпараттық технологиялар қауымдастығының президенті; Нұржан Нұрланұлы Жолдыбалинов — Қазақстан Республикасының Ұлттық академиялық кітапханасының ақпараттық ресурстар жөніндегі директорының орынбасары; Айжан Оразбекқызы Зияданова — «Веб-технологиялар» құзыреті бойынша WorldSkills халықаралық сарапшысы бағалады.

«Жасанды интеллект және болашақ мамандығы» — қатысушылар нақты мамандықтарға арналған 14 жобаны таныстырды, оның ішінде болашақ автослесарьлер, бухгалтерлер және ақпараттық қауіпсіздік мамандары үшін AI-тренажерлар бар. Жібек Билялқызы Қамбарова әріптестерін «Бухгалтерге арналған ЖИ» жобасымен, Жанар Ерназарқызы Ерназарова автомобиль мен тракторды диагностикалауға арналған "AI-AutoMechanic" көмекшісімен, ал Динара Қабдығалиқызы Мендіғалиева желіні мониторингілеу және ақпараттық қауіпсіздік инциденттерін талдау бойынша оқу кейсімен таныстырды.

"AI-AutoMechanic" бағдарламасындағы жұмыстың құрылымы мен кезеңдерін Талдықорған индустриялық колледжінің оқытушысы Жанар Ерназарқызы Ерназарова таныстырды:

Процесс техника түрін (автомобиль немесе трактор) және диагностикалауға арналған нақты жүйені (отын жүйесі, электр жабдығы, тежегіш жүйесі, жүріс бөлігі, рульдік басқару, трансмиссия, гидравлика және қуат алу білігі) таңдаудан басталады.

Студент қажетті құралдар тізімімен (мультиметр, манометр, компрессометр, сканер, кілттер жиынтығы) танысып, жұмыс аймағын дайындайды.

Бағдарлама қорғаныс киімі, көзілдірік, қолғап, техниканы тұрақ тежегішіне және доңғалақтан домалауға қарсы тіректерге қою, сондай-ақ АКБ және қозғалтқыштың қызған бөлшектерімен жұмыс істеу ережелері туралы еске салады.

Экранда бақылау нүктелері, өлшенетін параметрлер және нормативтік диапазондар кезең-кезеңімен шығарылады. Студент алынған деректерді енгізеді, ал бағдарлама оларды нормамен салыстырады.

Егер ақау анықталса, жүйе нәтижені түсіндіруге көмектеседі, ықтимал себептерді (мысалы, май арналарының ластануы немесе редукциялық клапанның тозуы) көрсетеді және жөндеу тәсілдерін ұсынады.

Әр кезеңнің соңында студент білімін тексеру үшін бақылау сұрақтарына жауап береді, ал нәтижелер электрондық журналда сақталады.

Бағдарлама техникалық және кәсіптік білім берудің екі оқу орнында сәтті сынақтан өтті. Бағдарлама нақты техниканы алмастырмайды, бірақ автокөлік және ауыл шаруашылығы бейініндегі білікті мамандарды қауіпсіз және терең даярлауға арналған тамаша заманауи цифрлық құрал болып табылады.

Секция сарапшылары: Айнұр Изатқызы Айбұлдинова — «Еңбек ресурстарын дамыту орталығы» АҚ салалық біліктілік жүйелерін үйлестіру басқармасының басшысы; Максат Қайырбекұлы Шайдоллин — «СТИК Star» ЖШС өңірлік менеджері; Әсет Мерекеұлы Абдығапаров — «1С Қазақстан» білім беру жобаларының маманы.

Конференция колледж педагогтерінің әзірлемелерінің алуан түрлілігін көрсетті: сабақты жоспарлауға арналған құралдардан бастап кәсіби жағдаяттардың симуляторларына дейін. Ұсынылған жобаларды оқытуды практикаға жақындатуға және цифрлық технологияларды оқытушының күнделікті жұмысында пайдалы етуге ұмтылыс біріктіреді.

Күн қорытындысы бойынша қорытынды шығарылып, үздіктер марапатталды.