Патриотизм ұғымы көпқырлы. Бұл – өз елінің мәдениетіне деген құрмет, қоршаған әлеммен ажырамас байланыс сезімі, өз халқы мен Отаны үшін мақтаныш. Мектеп жасына дейінгі балалардың бойында патриоттық сезімді тәрбиелеу – күрделі және ұзақ процесс. Мектепке дейінгі жас – тұлғаның қалыптасу кезеңі, дәл осы уақытта Отанға деген сүйіспеншілік сияқты жоғары адамгершілік сезімдер қаланады. Халықтың тарихын, оның мәдениетін, дәстүрлері мен әдет-ғұрыптарын білу болашақта басқа халықтардың мәдени дәстүрлеріне құрметпен және қызығушылықпен қарауға көмектеседі.

Педагогтардың алдында мынадай міндеттер тұр: азаматтық пен патриотизмді, Отанға деген сүйіспеншілікті тәрбиелеу, балаларға мемлекеттік рәміздердің мәні мен маңызын түсінуге көмектесу, халықтың дәстүрлеріне құрмет қалыптастыру, оның тарихымен, мәдениетімен және әдет-ғұрыптарымен таныстыру. Бұл міндеттер балалар қызметінің барлық түрлерінде – ұйымдастырылған іс-әрекеттерде, ойындарда, еңбекте, күнделікті өмірде – шешіледі, өйткені олар тек патриоттық сезімдерді тәрбиелеп қана қоймай, баланың ересектермен және құрдастарымен қарым-қатынасын да қалыптастырады. Біздің топтың басты міндеттерінің бірі – туған өлкенің тарихын, оның әдет-ғұрыптары мен дәстүрлерін тереңдетіп оқып-үйрену, мемлекеттік тілді ұйымдастырылған іс-әрекеттерде де, күнделікті өмірде де белсенді пайдалану болды.

Патриоттық тәрбиенің маңызды шарты – ата-аналармен, ұлттық дәстүрлердің сақтаушысы ретінде отбасымен тығыз ынтымақтастық болып табылады. Әрбір халықтың ұрпақтарын тәрбиелеудің өзіндік ерекшеліктері бар. Біздің міндетіміз – керемет халықтық дәстүрлерді қару етіп алып, оларды жұмыста кеңінен пайдалану.

Жұмысты балаларға ең жақын және қолжетімді сұрақтан бастадым: «Мен кіммін?». «Мен кіммін?» ұйымдастырылған іс-әрекетінің алдында ата-аналарға А4 форматындағы түрлі-түсті парақты безендіру ұсынылды, онда өз баласын барынша толық таныстыру қажет болды: есімінің мағынасын және неліктен дәл осы есім таңдалғанын түсіндіру, оны туыстардың кім таңдағанын айту, есімді қалай еркелетіп, түрліше айтуға болатынына мысалдар келтіру. Парақтар керемет болып шықты, ал балалардың өздері экскурсовод болып, өз жұмыстары туралы мақтанышпен әңгімеледі. Ата-аналардың балалармен бірлесіп жасаған отбасылық шежірелері отбасылардың өз тегіне қаншалықты қызығушылық танытатынын тағы да көрсетті.

Оқу жылының ішінде балалардың базалық білімдерін кеңейту бойынша үлкен жұмыс жүргізілді. Әрбір отбасының өз тарихы мен өз дәстүрлері бар, бірақ олардың барлығы бүкіл ел тарихымен тығыз байланысты: ел тарихын біле отырып, біз өз халқымыздың тарихын жақсырақ түсінеміз. Ата-аналармен бірге біз «Отбасылық дәстүрлер» атты қабырға газетін безендірдік, онда олар суреттер, фотолар мен картиналар арқылы отбасылық демалыс пен мерекелер туралы әңгімеледі. Ата-аналар үшін «Үйге мереке келді», «Өскелең ұрпақты тәрбиелеудегі отбасылық дәстүрлер мен әдет-ғұрыптардың рөлі», «Мектеп жасына дейінгі балаларды адамгершілік-патриоттыққа тәрбиелеу» тақырыптарында кеңестер өткізілді. Олардың көмегімен топта ұлттық тұрмыстық заттар жиналған «Киіз үй» шағын мұражайы пайда болды.

Біздің топтағы ата-аналар – басты көмекшілер, олар балаларға топта өз үйіндегідей болуы үшін дамытушы заттық-кеңістіктік ортаны құруға көмектесті.

Теориялық материалды зерттей келе, мен мектеп жасына дейінгі балалардың бойында патриотизмді тәрбиелеудің және патриоттық түсініктерін қалыптастырудың ең тиімді нысаны – балалар қоршаған әлеммен танысып, жаңа ұғымдарды меңгеретін ұйымдастырылған іс-әрекет деген қорытындыға келдім. Мен ұйымдастырылған іс-әрекеттер кешенін өткіздім, онда балалар қазақ халқының өмірі, дәстүрлері мен әдет-ғұрыптары туралы білді. Бұл білімдердің барлығы олар үшін жаңа, қызықты және ерекше болды.

Халықтың дәстүрлеріне деген құрмет, мемлекеттік рәміздердің мәнін түсіну, қазақ халқының тарихын, мәдениеті мен әдет-ғұрыптарын білу – халықтардың рухани-адамгершілік өмірі дәл осыған сүйенеді. Қимылды ойын – балалық шақтың табиғи серігі, қуанышты сезімдердің көзі және үлкен тәрбиелік күш. Ойындарда халықтың өмір салты айқын көрініс табады: тұрмыс-салты, еңбегі, ұлттық негіздері, ар-намыс, батылдық пен ерлік туралы түсініктері, күшті болуға ұмтылысы. Мерекелерде біз дәстүрлі түрде балалармен ептілікті, жылдамдықты және төзімділікті дамытатын, батылдық пен жауапкершілікке тәрбиелейтін ойындар ойнадық.

Біздің балабақшада ұлттық мерекелер кеңінен аталып өтіледі. Қазақ фольклорына негізделген «Наурыз», «Республика күні», «Тілдер күні» мерекелеріне қатысу балалар мен ата-аналардың жанды жауабын тудырып, қазақ халқының әдет-ғұрыптары мен дәстүрлерін жақсырақ білуге көмектеседі. Қазақ халқының ежелгі мерекесі – Наурыз ерекше қызықты әрі көңілді өтеді.

Жұмыс нәтижелері балалардың білім деңгейінің айтарлықтай өскенін көрсетті. Балалар қазақ халқының дәстүрлерімен танысудың басқа ұлттардың дәстүрлерімен танысумен қатар жүруі керектігін жақсы меңгерді. Олар Қазақстанның гимнін үлкен ынтамен орындайды. Оларда қазақ халқының тарихына, әдет-ғұрыптары мен дәстүрлеріне деген қызығушылық қалыптасты және бірте-бірте олар Қазақстан Республикасының толық құқылы тұрғындары екенін түсіне бастайды.

Осылайша, жүйелі жұмыс кезінде оң нәтижелер туралы айтуға болады. Балалардың халықтық әдет-ғұрыптар мен дәстүрлерге деген қызығушылығы артты, өз Отаны туралы көбірек білуге деген тұрақты ұмтылыс пайда болды. Бүгін мен балаларға туған өлкенің ұлттық құндылықтарына деген сүйіспеншілік пен бауырмалдықты, сондай-ақ Қазақстан сияқты тамаша елде өмір сүріп жатқанымыз үшін мақтаныш сезімін сіңіре алғанымды сенімді түрде айта аламын. Олардың сүйікті елімізде тұратын қазақ және басқа да халықтардың дәстүрлері мен әдет-ғұрыптарын қолдап, дамытатын-дамытпайтыны бізге, мектеп жасына дейінгі балалармен жұмыс істейтін педагогтарға байланысты.

Гүлзада ЕСМАҒАМБЕТОВА

педагог-зерттеуші, тәрбиеші

«Бәйшешек» №42 бөбекжай-бақшасы» МКҚК, Астана қаласы

АННОТАЦИЯ

В статье представлен опыт патриотического воспитания дошкольников через знакомство с традициями и обычаями казахского народа. Описаны формы работы с детьми и семьями и воспитание через народные традиции.