Жастарға арналған бірегей мүмкіндіктер. Қазақстандық және шетелдік студенттерге арналған Халықаралық бағдарламалар орталығы

Қазақстанның жоғары білім мен ғылымды дамыту стратегиясы өзінің күшті академиялық мектебін сақтауға және үздік әлемдік тәжірибелерді белсенді тартуға негізделген. Бұл экожүйеде интеграция бірден екі деңгейде – мемлекетаралық серіктестікті нығайту арқылы және әртүрлі елдердің студенттері мен зерттеушілері арасындағы жанды, жеке диалог арқылы жүреді. Бұл бағытты жүзеге асыруда Халықаралық бағдарламалар орталығы басты рөл атқарады. Орталықтың басқарма төрағасы Абай РАХМЕТ біздің журналға берген сұхбатында ұйымның отандық және шетелдік ғалымдарға қалай жаңа мүмкіндіктер жасайтыны және халықаралық академиялық алмасуды қалай түрлендіретіні туралы айтып берді.

– Абай Амандықұлы, елде шетелдік жоғары оқу орындарының қуатты желісі дамып келеді, сонымен бірге «Болашақ» бағдарламасы сақталып қана қоймай, кеңейіп келеді. Бұл екі бағыт бір-бірін толықтыра ма?

– «Болашақ» бағдарламасы мен Қазақстанда шетелдік университеттердің филиалдарын ашу – бір стратегиялық мақсатқа жұмыс істейтін, бірін-бірі толықтыратын бағыттар.

Үздік шетелдік жоғары оқу орындарының филиалдары ел ішінде халықаралық білім беру стандарттарына қолжетімділікті кеңейтеді. «Болашақ» Қазақстан азаматтарына тікелей шетелде бірегей академиялық, кәсіби және мәдени тәжірибе алуға мүмкіндік береді.

Олардың ортақ мақсаты – заманауи білімі бар, халықаралық тәжірибесі бар және жаһандық экономиканың сын-қатерлері мен динамикалық өзгерістеріне тиімді жауап бере алатын мамандардың жаңа буынын қалыптастыру.

«Болашақ» заманауи сын-қатерлер мен мемлекеттік басымдықтарды ескере отырып, одан әрі дамып, жетілдірілуде. Бүгінде ел болашағын айқындайтын жоғары технологиялық салаларға – жасанды интеллект, атом саласы, инженерия, медицина және озық білімді енгізуге ықпал ететін басқа да бағыттарға кадрлар даярлауға ерекше көңіл бөлінуде.

– Бүгінде қаражат пен тіл білімі болған жағдайда жастардың алдында бүкіл әлем ашық. Бірақ «Болашақ» бағдарламасы жеткілікті қаржылық ресурстары жоқ талантты жастарға арман еткен университетте білім алуға қандай мүмкіндіктер береді және оқуды аяқтағаннан кейін түлектерде қандай міндеттемелер пайда болады?

– «Болашақ» халықаралық стипендиясы шетелде оқуға және болуға байланысты негізгі шығыстарды қаржыландыруды, соның ішінде оқу ақысын, айлық стипендияны, медициналық сақтандыруды, визаны рәсімдеу шығыстарын, оқу орнына дейін және кері қайту жолақысын, сондай-ақ оқу әдебиеттерін сатып алуды көздейді. Бұл бағдарлама қазір бакалавриат, магистратура, резидентура және докторантура деңгейлерін қамтиды, бұл біздің жастарға жетекші шетелдік университеттерде күндізгі оқу нысаны бойынша білім алуға мүмкіндік береді.

Сонымен қатар, «Болашақ» бағдарламасы шеңберінде біз Кадрларды шетелде даярлау жөніндегі республикалық комиссия белгілейтін санаттардағы қызметкерлердің шетелдік ұйымдарда тағылымдамадан өтуін басқарамыз.

Бүгінгі таңда бұл – инженерлік-техникалық бағыт, агроөнеркәсіптік кешен, атом саласы, бұқаралық ақпарат құралдары, мәдениет, туризм және спорт саласының қызметкерлері, медицина қызметкерлері, судьялар мен сот қызметкерлері, жасанды интеллект жүйесін пайдаланушылар, мектепке дейінгі, орта, техникалық және кәсіптік білім беру ұйымдарының педагогтері, жоғары және жоғары оқу орнынан кейінгі білім беру ұйымдарының педагогтері мен қызметкерлері, мемлекеттік қызметшілер.

Стипендияны тағайындауға арналған конкурстық іріктеуге қатысу үшін үміткерлер тиісті білім деңгейінің болуынан бөлек, мемлекеттік тілді B1 деңгейінен төмен емес деңгейде меңгергенін растауы, сондай-ақ үміткердің санатына байланысты шет тілін меңгеру деңгейіне қойылатын белгіленген талаптарға сай болуы және шетелдік білім беру ұйымынан шартсыз шақыруы болуы қажет. Кәсіби тағылымдамадан өтуге үміткерлер үшін кемінде үш жыл жұмыс өтілінің болуы туралы талап көзделген.

2026 жылы академиялық оқудан өту үшін ұсынылатын шетелдік білім беру ұйымдарының тізбесіне әлемнің 30-дан астам елінен 500-ге жуық жетекші университет кіреді.

Пайда болатын міндеттерге келсек, даярлау санатына және білім беру бағдарламасының деңгейіне байланысты түлектер алған білімі мен тәжірибесін елді дамыту мүддесінде практикалық қолдануды қамтамасыз ете отырып, Қазақстанда үш немесе бес жыл бойы үздіксіз еңбек қызметін жүзеге асыруға міндетті.

– Сондай-ақ сіз халықаралық келісімдер бойынша оқытуды үйлестіресіз. Олар қандай елдермен жасалған және «Болашақ» бағдарламасынан айырмашылығы неде?

– Қазақстан Республикасының қаражаты есебінен толық көлемде қаржыландырылатын «Болашақ» бағдарламасынан айырмашылығы, халықаралық келісімдер шеңберінде Қазақстан азаматтарын оқытуды белгіленген шарттарға сәйкес қабылдаушы шетелдік тарап қаржыландырады.

Бүгінде мұндай келісімдерді Әзірбайжан Республикасы, Венгрия, Қытай Халық Республикасы, Қырғыз Республикасы, Беларусь Республикасы, Польша Республикасы, Тәжікстан Республикасы, Өзбекстан Республикасы, Вьетнам Социалистік Республикасы және Словак Республикасы қолданады.

Осы келісімдер шеңберінде бакалавриат, магистратура және докторантура бағдарламалары бойынша оқуға білім беру гранттары беріледі.

Қаржыландыру шарттары елге және тиісті халықаралық келісімнің ережелеріне байланысты өзгешеленеді. Тұжырымдап айтқанда, ұсынылатын қаржылық қолдау көлемін – оқу ақысын, стипендияны, тұру шығыстарын, медициналық сақтандыруды, көлік шығыстарын және басқа да қолдау шараларын қабылдаушы шетелдік тарап пен нақты бағдарламаның шарттары айқындайды.

Конкурстық іріктеу бағдарлама ережелеріне және қабылдаушы тараптың талаптарына сәйкес жүзеге асырылады, олар, соның ішінде, шет тілін тиісті деңгейде меңгеруді, білім туралы құжаттың орташа балын, сондай-ақ шетелдік білім беру ұйымынан шақырудың болуын көздейді.

Қазақстан мен басқа елдер арасында жасалған халықаралық келісімдер шеңберінде шетелде білім алу мүмкіндігі біздің жастардың кәсіби және академиялық дамуы үшін кең келешек ашады.

– Басқа елдердің студенттері Қазақстанда оқу үшін стипендияға үміт арта ала ма?

– Иә, шетелдік азаматтар мен Қазақстан Республикасының азаматы болып табылмайтын ұлты қазақ адамдар қазақстандық университеттерде тегін білім алуға мүмкіндігі бар.

Жыл сайын Қазақстан Республикасы Ғылым және жоғары білім министрлігі осы студенттер санаттары үшін бакалавриат (490 грант), магистратура (50 грант) және докторантура (10 грант) бағдарламалары бойынша 550 грант бөледі.

Бұл стипендиялық бағдарлама бойынша конкурстық іріктеу үміткерлердің академиялық жетістіктері мен сұхбаттасу нәтижелері негізінде жүргізіледі. Конкурсқа қатысу үшін негізгі құжаттардан бөлек, мотивациялық эссе, ұсыным хаттарды ұсыну қажет, сондай-ақ оқу өтетін тілді B2 деңгейінен төмен емес деңгейде меңгеру керек.

Шетелдік студенттерден және Қазақстан Республикасының азаматы болып табылмайтын ұлты қазақ адамдардан құжаттарды қабылдау онлайн-форматта 30 наурыздан 31 мамырға дейін жүзеге асырылады. Стипендиялық бағдарлама туралы барлық ақпарат жыл сайын Халықаралық бағдарламалар орталығының ресми интернет-ресурсында (https://www.bolashak.gov.kz/en/scholarship-program) жарияланады.

Қазақстанда оқуға деген қызығушылық жыл сайын артып келеді.

Егер 2025 жылы бағдарламаға қатысуға өтінімдер 57 елден түссе, 2026 жылы география 71 елге дейін кеңейді, ал өтінімдердің жалпы саны 16 мыңнан асты. 

Студенттердің көпшілігі бізге ТМД, Орталық, Оңтүстік және Оңтүстік-Шығыс Азия, Таяу Шығыс және Африка елдерінен келеді.

Шетелдік абитуриенттерді Қазақстанның жоғары білім алуда ұсынатын мүмкіндіктерімен таныстыру үшін Қазақстан Республикасы Ғылым және жоғары білім министрлігі біздің Халықаралық бағдарламалар орталығымен бірлесіп Study in Kazakhstan халықаралық білім беру көрмелерін, презентацияларды, шетелдік серіктестермен кездесулерді және ақпараттық науқандарды жүйелі түрде өткізеді. Қазақстандағы білім беру процесіне қатысушылар географиясының кеңеюі, шетелдік университеттермен халықаралық ынтымақтастықты дамыту елдің Орталық Азиядағы жетекші білім беру орталықтарының бірі ретіндегі позициясын нығайтуды, Қазақстанның өңірлік академиялық хаб ретінде дамуын көрсетеді.

.

– «Ғылыми тағылымдамалар» бағдарламасы бойынша қазақстандық ғалымдар алатын қолдау туралы айтып берейікші.

– Бұл бағдарлама бойынша қазақстандық ғалымдар, ғылыми және ғылыми-педагогикалық қызметкерлер зерттеу компетенцияларын арттыра отырып және озық ғылыми әдістемелер мен технологияларды меңгере отырып, ұзақтығы 3-тен 12 айға дейін жетекші шетелдік университеттерде, ғылыми орталықтарда және зерттеу ұйымдарында тағылымдамадан өте алады. Және, әрине, ол қазақстандық және шетелдік зерттеушілер арасындағы ғылыми ынтымақтастықты дамытуға ықпал етеді. Мемлекет тағылымдамадан өтуге байланысты негізгі шығыстарды, соның ішінде тағылымдаманың өзінің құнын, айлық стипендияны, медициналық сақтандыруды, визалық шығыстарды, тағылымдамадан өту орнына дейін және кері қайту жолақысын және тағы бірқатар шығыстарды қаржыландырады.

Ғылыми тағылымдамадан өтуге арналған конкурстық іріктеуге қатысу үшін жоғары оқу орнынан кейінгі білімінің, аккредиттелген ұйымда таңдалған мамандану саласы бойынша кемінде бір жыл үздіксіз еңбек қызметі өтілінің, шетелдік қабылдаушы ұйымнан шартсыз шақырудың, мемлекеттік және шет тілдерін меңгерудің расталған деңгейінің, сондай-ақ Web of Science, Scopus басылымдарында индекстелетін немесе белгіленген ғылыми басылымдар тізбесіне енгізілген кемінде бір ғылыми мақаласының немесе шолуының болуы қажет.

Бағдарламаның практикалық бағыттылығына ерекше көңіл бөлінеді. Зерттеулер тақырыбы мен тағылымдама бағдарламасы Қазақстанға оралғаннан кейін алынған білімді, технологиялар мен зерттеу тәжірибесін қолдануды қамтамасыз ету үшін ғалымның кәсіби қызметі мен оны жіберген ұйымның қажеттіліктерін ескере отырып қалыптастырылады. Тағылымдамадан өтудің нәтижесі көбінесе жаңа ғылыми байланыстарды, бірлескен халықаралық жобаларды құру болып табылады.

– Сіз өзіңіз де Лондондағы жетекші бизнес-мектептерде білім алдыңыз. Өзіңіздің жеке тәжірибеңізбен бөліссеңіз, бұл оқу сізге не берді, ол сіздің дүниетанымыңыз бен басқаруға деген көзқарасыңызға қалай әсер етті? Және, сіздің ойыңызша, жастар үшін шетелдік білімнің басты құндылығы неде?

– Шетелдік бизнес-мектептерде оқу мен үшін басқару саласында заманауи білім алу мүмкіндігі ғана емес, сонымен бірге құнды өмірлік тәжірибе де болды.

Басқа елде болу мемлекеттік және қоғамдық процестерді ұйымдастыруға жаңаша қарауға, әлемдік үздік тәжірибелермен танысуға, тиімді басқару жүйелері, мемлекет, бизнес және академиялық қоғамдастық арасындағы өзара іс-қимылдың қалай құрылатынын түсінуге мүмкіндік береді. Мұндай тәжірибе кеңірек кәсіби дүниетанымды қалыптастырады.

Кем түспейтін маңызды құрамдас бөлік – халықаралық кәсіби байланыстарды орнату мүмкіндігі. Оқу кезінде әртүрлі елдердің, университеттер мен ұйымдардың өкілдерімен араласу ортасы қалыптасады, ол кейіннен ғылыми, білім беру және кәсіби ынтымақтастықтың негізіне айналады. Бұл байланыстар оқу аяқталғаннан кейін де өз құндылығын сақтап, бірлескен жобаларды жүзеге асыруға қосымша мүмкіндіктер туғызады.

Меніңше, шетелдік білімнің басты құндылығы – озық халықаралық тәжірибені қабылдау және оны Қазақстан жағдайларына бейімдеу мүмкіндігінде. Біздің Орталық басқаратын халықаралық білім беру бағдарламаларының басты идеясы – мамандарды қайтару және мемлекеттік басқаруға, білім беруге, ғылымға және экономикаға әлемдік үздік стандарттарды енгізу. Алынған білім мен құзыреттіліктер елімізді дамытуға жұмыс істейді.

Жеке мен үшін шетелдік білім кәсіби қызметтегі маңызды негізге айналды. Алынған тәжірибе маған басқарудың заманауи тәсілдерін қолдануға, халықаралық ынтымақтастықты дамытуға, Халықаралық бағдарламалар орталығының жұмысына әлемдік үздік тәжірибелерді енгізуге және Қазақстан Республикасының мүддесі үшін халықаралық білім беру бағдарламаларын жүзеге асыру тиімділігін арттыруға көмектеседі.

– Халықаралық білім беру орталығының одан әрі даму стратегиясы мен таяу арадағы міндеттері қандай?

– Біз жетекші шетелдік университеттермен, ғылыми ұйымдармен, жұмыс берушілермен және халықаралық серіктестермен серіктестікті одан әрі дамытуға, академиялық ұтқырлықтың өсуіне, шетелдік студенттердің Қазақстанда оқуы үшін мүмкіндіктерді кеңейтуге және елдің өңірлік білім беру хабы ретіндегі позициясын нығайтуға ерекше көңіл бөлетін боламыз.

Сонымен қатар конкурстық рәсімдердің ашықтығын және қабылданатын шешімдердің айқындылығын қамтамасыз ету бойынша жұмыс жалғасады.

Орталық қызметінің басты мақсаты өзгеріссіз қалады – жоғары білікті кадрларды даярлауға, елдің ғылыми әлеуетін дамытуға, жоғары білімді интернационалдандыруға және халықаралық ынтымақтастықты нығайтуға ықпал ету. Барлық қабылданатын шешімдер мен бағдарламалардың одан әрі дамуы Қазақстан Республикасының стратегиялық басымдықтарына және экономиканың, ғылымның және жоғары білім беру жүйесінің қажеттіліктеріне негізделетін болады.

Сұхбатты дайындаған

А. САМСОНОВ   

Анықтама 

«Болашақ» халықаралық стипендиясының және «Ғылыми тағылымдамалар» бағдарламасының әкімшісі «Халықаралық бағдарламалар орталығы» акционерлік қоғамы 2005 жылы Қазақстан Республикасы Үкіметінің қаулысымен құрылды.

Орталық үміткерлерді конкурстық іріктеуді ұйымдастырады, оқыту мен тағылымдамадан өтуді үйлестіреді, стипендиаттардың білім беру процесіне мониторинг жүргізеді, түлектердің шарттық міндеттемелерді орындауын бақылауды қамтамасыз етеді.

Сондай-ақ Халықаралық бағдарламалар орталығы халықаралық келісімдер мен шарттар шеңберінде және Шетелдік азаматтар мен Қазақстан Республикасының азаматы болып табылмайтын ұлты қазақ адамдарға арналған стипендиялық бағдарлама бойынша қазақстандық жастарға гранттар тағайындау үшін құжаттарды қабылдауды ұйымдастырады және конкурстық іріктеу жүргізеді.

Орталықтың Директорлар кеңесінде жоғары буын басшылары, министрлік өкілдері және тәуелсіз сарапшылар жинақталған. Директорлар кеңесінің төрағасы – мемлекеттік органдарда және экономикалық саясатта көпжылдық тәжірибесі бар «Қазақстанның ФармМедИндустриясы» қауымдастығының президенті Руслан Сұлтанов.

Халықаралық бағдарламалар орталығының басқарма құрамына халықаралық білімі бар мамандар кіреді. Басқарма төрағасы Абай Рахмет – Лондон коммерция мектебінің, Лондон бизнес және қаржы мектебінің, сондай-ақ Д.А. Қонаев атындағы Еуразиялық заң академиясының түлегі. Оның жалпы жұмыс өтілі мемлекеттік, квазимемлекеттік құрылымдарда, ұлттық компанияларда және жеке секторда атқарушылық және басқарушылық деңгейлерде 13 жылдан астам уақытты құрайды.

Халықаралық бағдарламалар орталығының төмендегі мекенжайда орналасқан кеңсесінен кеңес алуға болады: Астана қаласы, Сығанақ көшесі, 70, «Сығанақ» бизнес-орталығы, 5-қабат.

Кеңестер сондай-ақ мына телефон арқылы беріледі: +7 (7172) 76-90-76 (ішкі нөмірлер: 110, 112, 113, 114, 115, 301).

Бағдарламалар, қатысу шарттары, құжаттарды қабылдау және конкурстық іріктеу мерзімдері туралы өзекті ақпарат Халықаралық бағдарламалар орталығының www.bolashak.gov.kz ресми сайтында қолжетімді.

---

АННОТАЦИЯ 

О деятельности Центра международных программ, с 2005 года администрирующего обучение казахстанской молодежи за рубежом и зарубежных студентов в вузах Казахстана, а также прохождение стажировок для отечественных ученых, рассказывает председатель правления Абай Рахмет.