Абай Құнанбаев атындағы Саран жоғары гуманитарлық-техникалық колледжі: ынтымақтастықта табыс туады
Ашықтық пен өзара байланыстар, студенттері мен оқытушыларын дамытуға және кәсіби тұрғыдан алға жылжытуға деген ұмтылыс, колледждегі жанды шығармашылық атмосфера – оқу кезінде-ақ өзін мамандықта көре алатын, өз идеялары бар, болашағына құлшына кірісетін жас мамандардың қалыптасуының кепілі. Біз осындай білім беру ортасын Абай Құнанбаев атындағы Саран жоғары гуманитарлық-техникалық колледжінде (СЖГТК) қалыптастыруға тырыстық. Бүгінде мұнда өңірде де, бүкіл елде де жоғары сұранысқа ие 15 мамандық бойынша мамандар даярланады.
Колледждің бай тәжірибесі, білім берудегі инновациялар мен үздік үлгілерді ұстануы, шетелдік әріптестермен және отандық жұмыс берушілермен ынтымақтастығы, WorldSkills қозғалысына белсенді қатысуы – студенттеріміздің табысты кәсіби болашағының кепілі. Тарихи тұрғыдан ТМД кеңістігінде қалыптасқан бірегей білім беру ортасының да маңызы кем емес. Колледжіміздің көпжылдық тарихында 105 жылдық мерейтой да таяп қалды, әріптес елдермен достық пен кәсіби алмасудың берік дәстүрлері орнықты. Осының арқасында студенттер өз деңгейін басқа елдердегі өз қатарластарымен салыстырып, тәжірибе алмасып, салауатты кәсіби бәсекелестіктің рухын сезіне алады.
Абай Құнанбаев атындағы Саран жоғары гуманитарлық-техникалық колледжі педагогикалық техникумнан жоғары колледжге дейінгі жүз жылдан астам жолдан өтіп, бүгінде мықты білім беру орталығына айналды. Ұлы қазақ ойшылы, ақыны және ағартушысы Абай Құнанбаевтың есімін иеленген колледж оның: «Адам болу үшін оқу керек» деген негізгі өсиетін қастерлейді. Біздің стратегиялық дамуымыздың негізіне гуманизм, үздіксіз өзін-өзі жетілдіру және академиялық адалдық философиясы салынған.
Колледждің негізі XX ғасырдың басында ашылған Қарқаралы педагогикалық техникумынан бастау алады. Онда оқыту қазақ тілінде жүргізіліп, дарынды қазақ жастарына білім алуға мүмкіндік берді, кейін олар өз жетістіктерімен республиканың атын шығарды. Осылайша, біздің қазақ бөлімінің тарихы жүз жылдан астам уақытты қамтиды. Осы қабырғада есімдері Қазақстан тарихына мәңгілікке жазылған ғылым және мәдениет қайраткерлерінің білім алғанымен мақтанамыз.
Академик Шапық Шөкин – әлемге аты мәлім көрнекті ғалым-энергетик, Қазақ КСР Ғылым академиясының академигі және президенті, Халық Қаһарманы. Оның іргелі еңбектері Қазақстанның энергетикалық картасын қалыптастырып, елдің ірі су және өнеркәсіп жобаларына негіз болды.
Академик Әбілқас Сағынов – аңызға айналған ғалым, Социалистік Еңбек Ері, тау-кен ғылымы мен жоғары инженерлік білім беруді дамытуға баға жетпес үлес қосты. Бүгінде өңірдегі техникалық білім берудің флагманы – Әбілқас Сағынов атындағы Қарағанды техникалық университеті – оның есімін мақтанышпен иеленіп отыр.
Профессор Қабыкен Машрапов – көрнекті ғалым-филолог, қазақ тіл білімін және оқыту әдістемесін зерттеуге салмақты үлес қосып, отандық тілтанушылардың бірнеше буынын тәрбиелеген.
Мұндай тұлғалардың тарихы студенттер үшін басты бағдар болып табылады. Бөлімше базасында ғылыми-теориялық үйірмелер, студенттік зерттеу қауымдастықтары белсенді жұмыс істейді, классикалық мұраны заманауи саясаттану және әлеуметтану үрдістерімен ұштастыратын тарихи-өлкетану конференциялары өткізіледі.
Педагогикалық бағыттағы мамандарды даярлау колледж қызметінде ерекше орын алады.
Біз мектепке дейінгі тәрбиелеу және оқыту тәрбиешілерін, бастауыш білім беру мұғалімдерін, бастауыш және негізгі орта білім беру үшін қазақ, орыс және шет тілдері, әдебиет, информатика, дене шынықтыру және көркем еңбек пәндерінің педагогтерін даярлаймыз. Сонымен қатар біз бастауыш білім беру педагогикасы мен әдістемесі, қазақ тілі мен әдебиетін оқыту, сондай-ақ дене шынықтыру саласы бойынша қолданбалы бакалавриат бағдарламаларын ұсынамыз.
СЖГТК-нің қазақ тілі мен әдебиеті бөлімшесі аса маңызды тарихи және мемлекеттік миссияны атқарады – ұлттық құндылықтарды, ана тілін, мәдениетті және Ұлы даланың академиялық дәстүрлерін қастерлеп сақтайды, дамытады және жеткізеді. Онжылдықтар бойы бөлімше болашақ педагогтерге, филологтарға және зерттеушілерге берік теориялық және құндылықтық негіз қалап келеді.
Біздің мақтанышымыз – негізгі мектепке арналған шет тілдері (ең алдымен, ағылшын тілі) бөлімшесі. Оның инфрақұрылымына заманауи мультимедиялық лингвистикалық кабинеттер, интерактивті зертханалар және аутентті оқу әдебиетінің бай қоры кіреді. Тіл иелерімен кездесулердің, халықаралық форматтағы дебат клубтарына қатысудың және ағылшын тілінде зерттеу жобаларын қорғаудың арқасында студенттер тілдік ортаға бойлау мүмкіндігіне ие.
Мұнда біздің базада жұмыс істейтін «Wiedergeburt» неміс орталығының ресми филиалын да айтпай кетуге болмайды, оның мақсаты – Қазақстандағы этникалық немістердің ұлттық бірегейлігін, дәстүрлері мен әдет-ғұрыптарын және тарихи жадын сақтау. Орталық базасында колледждің барлық бөлімшелерінің студенттері, сондай-ақ Саран қаласының тұрғындары заманауи мультимедиялық бағдарламаларды қолдана отырып, Германиядан келген тілдік ассистенттердің қатысуымен неміс тілін тереңдетіп үйренудің бірегей мүмкіндігіне ие. Бұл орталықпен «Билеген алқап» вокалдық-хореографиялық ансамблінің тарихы ажырамас байланыста, ол А.В. Пеннердің жетекшілігімен «Халықтық» атағына ие болды. Ансамбль халықаралық фестивальдердің тұрақты қатысушысы, неміс мәдениетінің республикалық фестивальдерінде Гран-приді бірнеше рет жеңіп алды. Біздің студенттеріміз неміс диаспорасын Қазақстан халқы Ассамблеясында және Астанадағы ЭКСПО-да таныстырды.
Саран колледжінің спорттық базасы тек Қарағанды облысында ғана емес, бүкіл елде ең мықты әрі нәтижелілердің бірі болып саналады.
Біздің дене шынықтыру бөлімшесінде дене шынықтыру мұғалімдерін, спорт түрлері бойынша жаттықтырушыларды және спорттық секциялардың жетекшілерін даярлау үшін бірегей, жоғары кәсіби материалдық-техникалық және жаттықтырушы-оқытушылық орта құрылған. Студенттер оқып жүргенде-ақ әлемдік жарыстардың чемпиондары атанады.
Біз жеке білім беру траекторияларының икемді жүйесін, оның ішінде қашықтан және дуалды оқыту элементтерін құра алдық. Бұл жарыстағы спортшыларға жаттығулардың, тұрақты оқу-жаттығу жиындарының және шетелге сапарлардың қарбалас кестесін сапалы білім алумен ұштастыруға мүмкіндік береді. Дене шынықтыру бөлімшесінің түлектері кәсіби өмірге спорттық жеңістерімен де, спорт психологиясын, анатомияны, биомеханиканы және жаттығу процесінің алдыңғы қатарлы педагогикалық әдістемелерін толық түсінумен де аттанады.
СЖГТК-нің көшбасшылық мәртебесінің басты дәлелдерінің бірі – колледждің ауқымды халықаралық жобаның – Білім беру саласындағы әлеуметтік-педагогикалық инновациялар жәрмеңкесінің негізгі бастамашысы, идеялық шабыттандырушысы және тұрақты бірлескен ұйымдастырушысы болуы; бұл жәрмеңке жыл сайын Саран колледжінің қамқорлығымен Қазақстанның барлық өңірлерінен де, таяу және алыс шетелдерден де (Ресей, Беларусь, АҚШ және т. б.) жүздеген озық педагогтерді, зерттеушілерді, әдіскерлерді жинайды.
«АРМАН ЖЕЛКЕНДЕРІ»
Біздің даярлау бағыттарымыздың бірі – мектепке дейінгі тәрбиелеу және оқыту. Осы мамандықтың студенттері халықаралық іс-шаралар мен байқауларға қатысады. Олардың ішінде ең есте қаларлықтарының бірі – Ресей Федерациясының Челябинск қаласында жыл сайын өтетін «Арман желкендері» кәсіби шеберлік жөніндегі ашық халықаралық байқауы.
Челябинск облысының Білім және ғылым министрлігі құрған және Ресей, Қазақстан мен Беларусь студенттерін жинайтын бұл бірегей байқау мектепке дейінгі білім беру ұйымы педагогі мамандығының беделін көтеруге және жас мамандарды кәсіби қызметке ынталандыруға бағытталған. Ол шығармашылық әлеуетті дамытуға серпін беріп, орта буын мамандарын даярлаудың инновациялық тәжірибесін таратуға мүмкіндік жасайды.
Осы жарыстарда студенттеріміз тобының жетекшісі – Оксана Ярославна Закирова. Байқау үлкен әсер қалдырады. Мұнда мықты командалар, жақсы дайындалған қатысушылар, күшті жетекшілер жиналады. Осындай жағдайда бақ сынап, өзіңді көрсету – әрине, зор тәжірибе.
Арман желкендері» байқауында әр жылдары колледжіміздің студенттері лайықты өнер көрсетті. 2018 жылы онда Ирина Михайлова, 2019 жылы Дарья Романова қатысты.
2020 жылы Кристина Писарева, ал 2024 жылы Яна Краскова құрметті екінші орындарды иеленіп, кәсіби және зияткерлік қабілетін, артистизмін, мектеп жасына дейінгі балаларды оқытудың практикалық әдістерін меңгергенін, кәсіби диалог жүргізе білуін көрсетті.
Байқау бірнеше кезеңнен тұрды. Шығармашылық өзін-өзі таныстыруда қатысушылар өздерінің шығармашылық қабілеттерін көрсетті: ән салды, би билеп, өлең оқыды. Біздің студенттеріміз ертегілерден үзінділер көрсетті, ол үшін өздерімен бірге декорация мен костюмдер алып барды.
Келесі тур – тақырыбын алдын ала ешкім білмейтін жобаны қорғау. Балл қою кезінде студенттің сөйлеу мәдениеті мен өзіне берілген мәселе бойынша білімі ескерілді.
Сондай-ақ мектепке дейінгі ұйымның тәрбиеленушілерімен бірлескен іс-әрекет өте қызықты әрі күрделі байқау тапсырмасы болды. Әр студентке балабақшадан бір бала бекітілді, оны студент бірінші рет көріп тұрды. Қысқа уақыт ішінде – бір сағат ішінде – онымен ән үйреніп, қандай да бір көрініс қою керек болды: музыкалық нөмір немесе қуыршақ қойылымы. Мысалы, Кристина Писарева баламен ырғақты-музыкалық қимылдары бар музыкалық нөмір үйретті және балаға жеке тәсіл таба алды.
Университет өкілдері, балабақша меңгерушілері, тіпті Жас көрермендер театрының (ТЮЗ) актерлері кіретін байқау қазылар алқасы біздің дайындығымыздың жоғары деңгейін атап өткеніне мақтанамыз. Барлық таратпа материалдар, біздің құралдарымыз қазірге дейін Челябинск мемлекеттік университетінің педагогика және психология кафедрасында сақтаулы. Біз үшін бұл өте құнды.
Челябинскідегі «Арман желкендері» байқауын WorldSkills алдындағы жаттығу алаңы деп атауға болады. Бұл байқауға қатысу тәжірибесі білім беру процесін жетілдіруге пайдаланылады. 2019 жылы біздің WorldSkills байқауының облыстық кезеңіне штаттан тыс кеңесші, Челябинск педагогикалық колледжінің № 2 өкілі Тимур Минниханов келді. Оның ұсынымдары негізінде колледжде «Мектепке дейінгі тәрбие және оқыту» мамандығы бойынша демонстрациялық емтихан өткізу әдістемесі түзетілді. Атап айтқанда, оның құрылымына АКТ-технологияларын қолдана отырып, сабақтар (мысалы, математикадан) әзірлеу және өткізу; дәстүрлі емес тәсілдер мен қолда бар құралдарды (мысалы, қағаздан немесе таспалардан жасалған ойын заттарын) пайдалана отырып, ұйымдастырылған оқу іс-әрекетін және таңертеңгілік гимнастиканы өткізу; АКТ құралдары мен жасанды интеллект элементтерін қолдана отырып, ата-аналар жиналыстарын әзірлеу және өткізу енгізілді.
Мамандық таңдаған жас адам өз таңдауына қолдау көрсетілуіне, мотивацияны, қызығушылықты және өз ісінің шебері болуға деген ұмтылысты сақтап, арттыруға бұрынғыдан да көп мұқтаж. Халықаралық ынтымақтастық осы мотивацияны сақтау мен дамытудың қуатты ынтасы болып табылады. Бүгінде бізде WorldSkills қозғалысындай ауқымды әрі кеңінен танымал құралдың болуы өте қуантарлық. Қазақстанда үлкен танымалдыққа ие болған бұл жарыстар оқушыларға өз құзыреттерін айтарлықтай арттыруға және халықаралық аренаға шығуға мүмкіндік береді.
«Арман желкендері» байқауы мен WorldSkills философиясы жағынан үндес, оларда ортақ идея көрінеді: кәсібилікті тек теория жүзінде қалыптастыру мүмкін емес, болашақ педагог әрекет етуді, шығармашылықпен айналысуды, шешім қабылдауды, қарым-қатынас жасауды, баланы көре білуді және оның қажеттіліктерін түсінуді білуі тиіс. Кәсіби байқаулар осы дағдыларды қалыптастырудың маңызды бөлігіне айналып отыр.
БАЙҚАУЛАРДАН ТЫС
Болашақ педагогтерді чемпионаттарға дайындау үшін Абай Құнанбаев атындағы Саран жоғары гуманитарлық-техникалық колледжі базасында педагогикалық мамандықтар бойынша екі құзыреттілік орталығы жұмыс істейді – «Бастауыш сыныптарда оқыту» және «Мектепке дейінгі тәрбие».
«Бастауыш сыныптарда оқыту» құзыреттілік орталығындағы оқу сабақтары заманауи форматта өтеді. Ол үшін қажетті техникалық құралдар қарастырылған: интерактивті электрондық тақта, компьютерлік және мультимедиялық жабдық, Интернет желісіне қосылу мүмкіндігі, цифрлық білім беру платформаларын пайдалануға арналған техникалық жабдық.
Мұнда сондай-ақ студенттердің кәсіби құзыреттіліктерін қалыптастыруға және теориялық білімді практикалық іс-әрекетпен ұштастыруға бағытталған электрондық оқулықтар, оқу-әдістемелік құралдар, бастауыш мектеп пәндерін оқытуға арналған дидактикалық тапсырмалар жинақтары жиналған.
Бастауыш сынып оқушыларының жас ерекшеліктерін ескере отырып, оқу процесін тиімді ұйымдастыру үшін орталық әртүрлі оқу пәндері бойынша көрнекі құралдармен, таратпа материалдармен және карточкалармен, математикалық және логикалық тапсырмалармен, сөйлеуді дамытуға арналған материалдармен, ойын технологияларын қолдануға арналған дидактикалық құралдармен, шығармашылық және практикалық жұмыстарға арналған материалдармен қамтамасыз етілген.
Студенттердің шығармашылық қабілеттерін дамыту, өздік жұмыс дағдыларын қалыптастыру және болашақ бастауыш сынып мұғалімдерінің кәсіби дайындығын арттыру мақсатында түрлі практикалық тапсырмалар әзірленіп, қолданылады.
«Бастауыш сыныптарда оқыту» құзыреттілігі бойынша сарапшылар, компатриоттар және мектеп мұғалімдері қазір алдағы республикалық чемпионатқа белсенді түрде дайындық жүргізуде. Орталықта жаттығуларға арналған білім беру кеңістігі ұйымдастырылған, чемпионат тапсырмаларын орындау, сабақтарды модельдеу, практикалық жұмыстарды көрсету және сарапшылардың бағалау талаптарына сәйкес дайындалу жұмыстары жүргізіледі.
Орталықтың материалдық-техникалық базасын жетілдіру және білім беру процесіне заманауи әрі инновациялық технологияларды енгізу жұмыстары тұрақты негізде жүргізіледі.
2025 жылдан бастап колледж базасында «Мектепке дейінгі тәрбие» құзыреттілігі бойынша WorldSkills Karaganda өңірлік чемпионаты шеңберінде облыстық семинар тұрақты түрде ұйымдастырылып, өткізіліп келеді. Бұл семинарда облыс колледждерінің арнайы пәндер оқытушылары мен сарапшылары чемпионат талаптары, бағалау өлшемшарттары, байқау тапсырмаларын әзірлеу және қатысушыларды халықаралық стандарттарға сай дайындау мәселелері бойынша тәжірибе алмасады.
Осылайша өңірдің техникалық және кәсіптік білім беру ұйымдары педагогтерінің арасындағы кәсіби ынтымақтастық нығаяды.
Колледжде осы құзыреттілік бойынша мамандандырылған аудитория жабдықталған, ол байқау іс-шараларын өткізуге қойылатын заманауи талаптарға сай заманауи техникалық құралдармен және қажетті жабдықпен жарақтандырылған.
WorldSkills-ке тұрақты қатысу теориялық білімді практикалық іс-әрекетпен ұштастыруға, студенттердің кәсіби шеберлігін жетілдіруге, олардың заманауи және халықаралық кәсіби талаптарға сай болашақ мамандар ретіндегі бәсекеге қабілеттілігін арттыруға мүмкіндік береді.
Қазіргі уақытта біз оқу жоспарында «Мектепке дейінгі тәрбие» құзыреттілігі бойынша арнайы практикалық сағаттар қарастыруды, студенттерді чемпионаттарға әлеуметтік серіктестердің – мектепке дейінгі тәрбиелеу және оқыту ұйымдарының – әдіскерлерімен бірлесіп дайындауды ұйымдастыруды ұсынып отырмыз. Қосымша практикалық сағаттарды бөлу қатысушыларды байқау тапсырмаларына мақсатты түрде дайындауға, практикаға бағытталған оқытуды қамтамасыз етуге, студенттердің кәсіби дайындық деңгейін және олардың өңірлік чемпионатқа қатысу тиімділігін арттыруға мүмкіндік береді.
Бүгінде колледждің миссиясы жаңа мазмұнға ие болуда. Халықаралық ынтымақтастық, дуалды оқыту, жұмыс берушілермен серіктестік, құзыреттілік орталықтары, тағылымдамалар және кәсіби байқаулар – мұның бәрі кәсіптік білім берудің жаңа сапаға көшуі деп аталатын бір үлкен үдерістің элементтері.
Алма ТЕМІРБҰЛАТОВА, Абай Құнанбаев атындағы СЖГТК директоры,
Елена КАШИНА, әдіскер
АННОТАЦИЯ
Одним из направлений обучения в Саранском колледже имени Абая Кунанбаева является подготовка педагогов. Преподавание ведется на высоком уровне, что подтверждает активное и успешное участие колледжа в международных соревнованиях, таких как «Паруса мечты» в России и всемирно известный WorldSkills. В колледже открыты два центра компетенций для подготовки будущих педагогов детских садов и начальных классов к чемпионатам.
Comments