Астананың білім беру жобалары

Астананың білім беру жүйесі айтарлықтай прогреске қол жеткізуде. Халықаралық, рес­публикалық, қалалық білім беру жобалары қаланың көптеген мектептерін қамтиды. Үздік педагогтер оқыту мен тәрбиелеу сапасын арттыруға бағытталған инновациялық тәсілдерді, авторлық әдістемелерді және заманауи педагогикалық технологияларды белсенді әзірлейді. Педагогикалық қоғамдастық қабылдаған жаңа идеялар мен бастамалар елордада білім беруді жылжымалы, өзгермелі етеді, жаңа ұрпақтың ерекшеліктерін де, ақпараттық технологиялар саласындағы жаңа мүмкіндіктерді де ескереді. Инновацияларды енгізуде құнды тәжірибе алмасатын пән мұғалімдерінің бірлестіктері құрылады. Тірі, әртүрлі іс-шаралар, даму мүмкіндіктері, мұғалімдердің өзара қолдауы осы күрделі және асыл кәсіпте сәттіліктің кепілі болып табылады.

Астана қаласының мектепке дейінгі, орта және кәсіптік-техникалық білім беру ұйымдарында қалалық, рес­публикалық және халықаралық ауқымдағы инновациялық жобалар кеңінен іске асырылуда.

ХАЛЫҚАРАЛЫҚ ЖОБАЛАР

2008 жылдан бастап Астананың № 46 және № 62 екі мектебінде «Мектеп: болашақтың серіктесі» деген атпен белгілі PASCH (Schulen: Partner der Zukunft) халықаралық білім беру жобасы табысты іске асырылуда. Оның мақсаты – неміс тілін ерте және тереңдетіп оқыту, Германия мәдениетіне қызығушылықты қалыптастыру, оқушылар үшін халықаралық мүмкіндіктер ашу. Қазіргі уақытта жобамен 800-ден астам оқушы қамтылған. Бастама Гёте-институттың және «Wiedergeburt» неміс тілі қоғамының қолдауымен, Қазақстан Республикасындағы Германия Елшілігінің желісі бойынша ресми сүйемелдеуімен жүзеге асырылады. Жоба бюджетке ауыртпалық түсірмейді және мектептердің бастамасы мен серіктестердің қолдауына негізделген, бұл оны ерекше тұрақты етеді. Неміс тілі мен мәдениетін зерттеу оқу бағдарламасына вариативті бөлім арқылы енгізіледі.

«Global Scholars» (АҚШ) халықаралық жобасы 2018 жылдан бастап іске асырылуда. Ол 10-13 жас аралығындағы мектеп оқушыларына (5-7 сыныптар) ағылшын тілін тегін оқытуға бағытталған.

Бағдарлама аясында студенттер Интернетте сөйлесуге және әртүрлі елдердегі қатарластарымен әртүрлі тақырыптарды талқылауға мүмкіндік алады.

Жаңа тақырыпты талқылағаннан кейін олар өз зерттеулерін жүргізеді, содан кейін материалды электронды ортаға – e-classroom (электронды сынып бөлмесі) орналастырады.

Білім беруді дамытудың мемлекеттік бағдарламасы аясында Астана қаласының педагогтері оларға өз тәжірибелерін жетілдіруге және әріптестерімен тәжірибе алмасуға мүмкіндік беретін Action Research және Lesson Study зерттеулеріне қатысады. Бұл тәсілдер өздерінің педагогикалық қызметін талдауды және рефлексияға негізделген инновацияларды енгізуді қамтиды. Осыған байланысты 2019 жылдан бастап «SHARE» (Англия) халықаралық жобасы іске асырылуда. Қазіргі уақытта жобаға 25 елордалық мектеп, 450 педагог қатысады.

SHARE (School and Hub Action for Research and Education) – Кембридж университетінің білім беру факультетімен серіктестік бағдарлама. Оның мақсаты – мұғалімнің тәжірибесіне зерттеу тәсілін енгізу және мектеп көшбасшылығын дамыту арқылы оқыту сапасын арттыру.

Жоба шеңберінде мұғалімдер жаңа әдістерді игеріп қана қоймай, кәсіби ортада нақты зерттеулер жүргізеді. Бұл бейнебақылауды қолдана отырып, өз сабақтарын талдау, оқушылардың қиындықтары туралы мәліметтерді жинау және түсіндіру, оқушыларды тартудың жаңа стратегияларын сынау, мектепішілік ынтымақтастық пен кері байланыс мәдениетін дамыту және т.б. болуы мүмкін. Бұл тәжірибе педагогикалық шешімдерді интуиция емес, талдау негізінде құруға мүмкіндік береді. «SHARE» жобасы халықаралық ынтымақтастық, әдістемелік қолдау және мұғалімге деген сенім білім беруде сапалы және тұрақты өзгерістер жасайтынының мысалы болып табылады.

2023-2024 оқу жылында «Астана-Токио» жаңа онлайн-жобасы іске асырыла бастады, оған қаланың үш мектебінің: № 81, № 96 мектеп-гимназияларының және № 85 мектеп-лицейдің оқушылары кірді. Жоба Жапония астанасындағы қатарластарымен сабақ аясында да, сабақтан тыс уақытта да практикалық еркін қарым-қатынастан тұрады.

«ТІЛГЕ БОЙЛАУ»

«Тілге бойлау» рес­публикалық жобасы 2024 жылы пилоттық режимде іске қосылды. Бүгінгі таңда оған Астана қаласының 20 балабақшасы қатысады, 1000-ға жуық бала қамтылған, 146 педагог жұмылдырылған: меңгерушілер, әдіскерлер, қазақ тілі педагогтері, дене шынықтыру нұсқаушылары, музыкалық жетекшілер және басқалар.

Жобаның негізгі қағидаттары күнделікті іс-әрекетте қарапайым қазақ сөздерін қолдану, қайталау арқылы есте сақтау болып табылады. Сөздікті күнделікті бекіту сәлемдесу, таңертеңгі гимнастика, ашық ойындар, мақал-мәтелдер, заттармен әрекеттер, қарапайым диалогтар мен көріністер арқылы жүзеге асырылады. Қазіргі уақытта балаларда қазақ тілінде бастапқы коммуникативтік дағдыларды қалыптастыру, балалар сөздерді саналы түрде қайталап, түсініп, қолданған кезде белсенді сөздік қорын ұлғайту, тәрбиеленушілер мен педагогтердің қазақ тілін үйренуге деген қызығушылығының пайда болуы нәтижелер болды. Осылайша,

елорданың балабақшаларын-дағы «Тілге бойлау» пилоттық жобасы мектеп жасына дейінгі балалардың тілдік ортасын қалыптастырудағы және қазақ тіліндегі бастапқы сөйлеу дамуындағы нақты оң өзгерістерді көрсетеді.

ҚАЛАЛЫҚ ЖОБАЛАР

22 қалалық жоба функционалдық сауаттылықты, зерттеу дағдыларын дамытуға, ұлттық құндылықтарды біріктіруге, денсаулық сақтау технологияларын дамытуға бағытталған.

«Математиктер клубы», «Шеберден тәлім», «Профессор сабағы» жобалары жарқын және тиімді болып табылады, олар «Барлығына қолжетімді сапалы білім» ұлттық баяндамасын іске асыру жөніндегі Жол картасында да көрініс тапты.

«Математикалық клуб» – 2023 жылы Қаланың әдістемелік орталығы математика және бастауыш сынып мұғалімдеріне арналған «Зерделі» Зияткерлік даму орталығымен бірлесіп іске қосқан маңызды білім беру жобасы. Оның негізгі мақсаты – педагогтердің біліктілігін арттыру, олардың шығармашылық әлеуетін дамыту және олимпиадалық резервті қалыптастыру.

Жыл сайын қыркүйек айында конкурстық іріктеу өткізіледі, оның қорытындысы бойынша педагогтер клубқа қабылданады. Қазіргі уақытта оған қаланың 100-ге жуық мектебінен 300-ге жуық педагог кірді. Жоба математикалық білім берудің өзекті тақырыптары бойынша тұрақты практикалық сабақтарды (аптасына екі рет), оқыту семинарларын (жылына кемінде жеті) және шеберлік сыныптарын (жылына төрттен) қамтиды.

Клуб мүшелері түрлі қалалық және рес­публикалық конкурстар мен олимпиадаларға белсенді қатысады. Табысты қатысушылар мен жеңімпаздарға куәліктер, грамоталар мен сертификаттар беріледі. Оқытуды және сүйемелдеуді тәжірибелі әдіскерлер мен «Зерделі» мамандары жүзеге асырады. Жобаға көшбасшы мектептер, жеке оқу орындары, әлеуетті резервтері бар мектептер қатысады.

Жоба қала үшін маңызды, өйткені ол тәжірибе алмасуға, педагогтердің біліктілігін арттыруға, олимпиадалық резервті қалыптастыруға және жалпы Астанада математикалық білім беру сапасын арттыруға ықпал етеді, сондай-ақ мұғалімдердің кәсіби өсуіне үлес қосады.

«Профессор сабағы» жобасы оқушылардың біліміндегі олқылықтардың орнын толтыруға және білім сапасын арттыруға бағытталған. Ол пандемия кезінде туындаған қашықтықтан оқыту қиындықтарына жауап ретінде пайда болды. Жоба тәжірибелі педагогтер мен ғалымдардың көмегімен оқушыларға жеке қолдау көрсетеді. Оның негізгі бағыттары мен ерекшеліктері – оқу нәтижелері төмен оқушыларды әдістемелік қолдау, ғылыми дәрежелері бар және жоғары білікті мұғалімдері бар оқытушылардың «профессорлық сабақтарды» өткізуі, цифрлық платформаларды белсенді пайдалану (Zoom, Moodle және т.б.), сабақтардың икемді форматы (онлайн және офлайн).

Жобаға 1-11 сынып оқушылары, мұғалімдер, әдіскерлер, ЖОО оқытушылары мен ғылыми қызметкерлер, сондай-ақ сабақтарға арналған платформалар ұсынатын білім беру мекемелері қатысады. Ол артта қалған оқушыларға нүктелік қолдау көрсету, ғылыми қоғамдастықтың қатысуы арқылы материалға деген сенімділікті арттыру, білім беру теңсіздігін төмендету және оқушылардың цифрлық сауаттылығын дамыту арқылы білім беру шығындарын азайтуда маңызды рөл атқарады. Жоба мектептер мен ғылыми ұйымдар арасындағы ынтымақтастықтың жаңа түрлерін енгізу арқылы мектеп пен академиялық білім арасындағы байланысты нығайтады. Цифрлық дәуір жағдайында жоба өскелең ұрпақтың дамуын қолдаудың стратегиялық маңызды құралы болып табылады.

 

ЦИФРЛЫҚ ТЕХНОЛОГИЯЛАР ЖӘНЕ ЖАСАНДЫ ИНТЕЛЛЕКТ ИНТЕГРАЦИЯСЫ

Астана педагогтері интерактивті тапсырмалар жасау және білім алушылардың үлгерімін бағалау үшін деректер талдауын пайдалану сияқты дағдыларды қоса алғанда, оқытуды дербестендіру үшін жасанды интеллект пен цифрлық платформаларды пайдалануды белсенді меңгеруде.

Мысалы, 2017 жылдан бастап «Cisco» (АҚШ) желілік академиясының халықаралық жобасы іске асырылуда, оның мақсаты – халықаралық стандарттар бойынша заманауи желілік технологияларды зерделеу. 2024-2025 оқу жылында оған қаланың 26 мектебі мен 2 колледжі қатысты.

Жоба аясында № 60 мектеп-лицейінің педагог-зерттеушісі, информатика мұғалімі И.В. Байжұманова әзірлеген «IT Essentials: PC Hardware and Software / IT негіздері: ДК аппараттық және бағдарламалық қамтамасыз ету» оқу бағдарламасы әзірленді, елорда мектептерінде оқытуға бейімделді және 7-11 сыныптарда пайдалануға ұсынылды.

Білім беру ұйымдарының педагогтері мен білім алушыларына арналған «Cisco» желілік академиясының базалық курстары тегін негізде ұсынылады. Информатика сабақтарында «Cisco» онлайн-платформасын, Cisco Packet Tracer симуляторларын және желілерді баптауды, ЖИ және киберқауіпсіздік негіздерін оқыту үшін практикалық зертханалық жұмыстарды пайдалана отырып, педагогтер білім алушыларды сұранысқа ие IT-мамандықтарға дайындайды және олардың еңбек нарығындағы бәсекеге қабілеттілігін арттырады.

ITLS платформасы (Interactive Task Learning System – Интерактивті тапсырмалардың білім беру жүйесі) – бұл «Logitex» ЖШС қазақстандық компаниясы әзірлеген жоба. Ол 2022 жылдан бастап Астана қаласының мектептерінде енгізілуде. 2024 жылдан бастап платформада жасанды интеллект технологиясы бар. Жобаға қатысатын Астана мектептерінің 5-10 сынып оқушылары үшін 2023 жылдан бастап білім беру жаттықтырғыштарын құруға қызығушылықты ынталандыру және мультимедиялық білім беру контентін дайындауда шығармашылық дағдыларды дамыту мақсатында конкурстар өткізіледі.

Білім беруде ЖИ қолданудың ең көрнекті мысалдарының бірі – CodiPlay платформасы. Қазақстандық стартап әзірлеген бұл білім беру технологиясы оқушыларды бағдарламалауға және цифрлық сауаттылыққа үйрету үшін геймификацияланған модульдерді пайдаланады.

CodiPlay қолданбаны, CodiKit робототехника жинақтарын және оқытуды интерактивті және жекелендірілген ететін мұғалімдерге арналған CodiTeach веб-платформасын қамтиды. 2025 жылдың сәуір айынан бастап бұл платформаға Астананың 16 мектебі қосылды.

Елорданың Әдістемелік орталығы педагогтерге білім беру қоғамдастығында жоғары сұранысты көрсететін өз сайты мен цифрлық платформалары арқылы білім беру мен әдістемелік мазмұнға қол жеткізуге мүмкіндік береді. Мұны келу мен қараудың айтарлықтай көрсеткіштері көрсетеді: Astana-modern.edu.kz сайты 300 мыңнан астам келушіні, Online-metod.kz әдістемелік сүйемелдеу арнасы 19 мыңнан астам қаралымды, ал Elorda-mektep.kz платформасы 3,4 миллион қаралымды тіркеді.

Сондай-ақ, 2024 жылы Әдістемелік орталық Astana-modern.kz автоматтандырылған LMS-платформасын ашты, мұнда педагогтер ҚР Оқу-ағарту министрлігінде сараптамадан өткен орталықтың цифрландырылған курстарынан өте алады. Курс бағдарламасы аяқталғаннан кейін өту ұпайын алған кезде сертификат автоматты түрде беріледі. Қазіргі уақытта платформада қазақ және орыс тілдерінде «Цифрлық педагогика: қазіргі білім берудегі инновациялық әдістер» курсы жүктелген.

Анар ДОСМҰХАМЕТ,

Астана қаласының Әдістемелік орталығы

---

АННОТАЦИЯ

Международные и внутренние проекты играют значительную роль в развитии образовательной системы столицы и объединении педагогической общественности в достижении общей цели – взращивании всесторонне образованного поколения, открытого миру и в то же время сохраняющего свою культуру и традиции.