Елорданың балабақшаларындағы құзыреттілік орталықтары

Астанадағы мектепке дейінгі білім берудің заманауи жүйесі баланың жеке дамуына бағытталған инновациялық тәсілдерді енгізе отырып, уақыттың сын-қатерлеріне сәйкес келуге ұмтылады. Осындай перспективалы бағыттардың бірі мектепке дейінгі ұйымдарда құзыреттілік орталықтарын құру болды. Тірек мектептер мен балабақшалар жұмысының нәтижесінде алынған балабақша моделі балаларда табысты әлеуметтену және одан әрі оқыту үшін қажетті негізгі дағдыларды қалыптастыру үшін жағдайларды қамтамасыз етеді, тәрбиеленушілерді мәдениетке баулуға, отбасы институтын нығайтуға, мектепке дейінгі білім беру деңгейін көтеруге, педагогтердің кәсіби өсуіне ықпал етеді.

2022–2023 оқу жылынан бастап елордалық балабақшаларда құзыреттілік орталықтарын құру жобасы басталды. Жоба елорданың балабақшаларында озық педагогикалық тәжірибені тарату және енгізу, дамушы пәндік-кеңістіктік орта құру және педагогтерді жүйелі әдістемелік қолдау арқылы мектепке дейінгі білім беру сапасын арттыруға бағытталған.

Құзыреттілік орталықтарының жұмысы мектепке дейінгі және бастауыш білім беру арасындағы сабақтастықты қамтамасыз етуге, біртұтас білім беру кеңістігін құруға, педагогтерді заманауи білім беру технологияларын енгізуге дайындауға, балабақшадан мектепке өту кезінде ата-ана мен баланың алаңдаушылығын төмендетуге, инклюзивті және қос тілді білім беру дағдыларын дамытуға бағытталған.

Құзыреттілік орталықтары алты тірек мектеп пен балабақша негізінде ұйымдастырылды:

2023 жылы жобаға №59 мектеп-лицейі мен №95 «Алматы» балабақшасы; «NURORDA» мектеп-лицейі және «Қарлығаш» ведомстволық балабақшасы енді.

2024 жылы Ж. Тәшенов атындағы №10 мектеп-гимназия және №1 «Бәйтерек» балабақшасы; №93 мектеп-лицейі мен №37 «Арман» балабақшасы; №81 Astana English School мен №98 «Мирас» балабақшасы; М. Жұмабаев атындағы №65 мектеп-гимназия мен №58 «Өркен» балабақшасы қосылды.

Әрбір мектепке дейінгі ұйым өз тақырыбы бойынша жұмыс істейді, тәрбиешілер мен бастауыш сынып мұғалімдері арасында тәжірибе алмасу және мұғалімдерді белсенді әдістемелік қызметке тарту үшін оқыту семинарларын, шеберлік сыныптарын, дөңгелек үстелдерді, форумдарды, кәсіби кездесулерді ұйымдастырады.

Мысалы, № 1 «Бәйтерек» балабақшасы инклюзивті білім беру ортасын құру және инклюзивті білім беру процесін ұйымдастыру бағытын іске асырады. Осы бағыт аясында мұнда 55 педагогті қамтитын төрт іс-шара өткізілді.

№ 37 «Арман» балабақшасы мектепке дейінгі білім беру педагогтерін интерактивті және цифрлық технологияларға оқытуды жүзеге асырады. 2025 жылы мұнда төрт іс-шара өткізілді, онда 475 педагог мектеп жасына дейінгі балалармен жұмыс істеу үшін заманауи цифрлық технологиялармен танысты, интерактивті таныстырылымдар мен бейне контент жасауды үйренді, цифрлық құралдарды ойын және дамыту сабақтарына интеграциялау әдістемелерін игерді.

№ 58 «Өркен» балабақшасы мектепке дейінгі ұйымдардың отбасымен өзара іс-қимылына маманданған. Жұмыстың бұл маңызды аспектісінің өзіндік құрылымы мен принциптері бар. Ең алдымен, бұл серіктестік, яғни ата-аналарды білім беру процесінің тең қатысушылары деп тану. Тиімді серіктестік ашықтық пен сенімге негізделген, сондықтан тәрбиешілер мен ата-аналар арасында өзара түсіністік атмосферасын қалыптастыру қажет. Сондай-ақ, жеке тәсіл қолданылуы керек – өзара әрекеттесу, ата-аналарды балабақша өміріне белсенді тарту кезінде әр отбасының ерекшеліктері мен оның қажеттіліктерін ескеру қажет. Балабақшалар мен тәрбиеленушілердің отбасыларының өзара іс-қимылының тұрақты нәтижесін алу үшін бірлескен іс-шаралар мен кездесулерді өткізуде жүйелілік пен тұрақтылық, осыған байланысты дәстүрлерді қосу маңызды.

№ 98 «Мирас» балабақшасы мектепке дейінгі білім беруге ұлттық құндылықтарды енгізу мәселесімен айналысады. Балалардың туған өлкесіне деген сүйіспеншілігін, тілі мен дәстүрлерін қалыптастыруға, үлкендерге құрмет көрсетуге, кішілерге қамқорлық жасауға, еңбекқорлыққа, қонақжайлылыққа, рухани-адамгершілік және патриоттық тәрбиеге баулуға ерекше көңіл бөлінеді.

«Қарлығаш» балабақшасы медиа-шығармашылықты дамыту бағыты бойынша жұмыс істейді. Өткізілетін іс-шаралар шеңберінде педагогтер балалардың қатысуымен бейнероликтер, фильмдер жасауға және монтаждауға, балалар шығармашылығына арналған цифрлық қосымшалар мен онлайн-платформаларды пайдалануға, интерактивті таныстырылымдар әзірлеуге үйретеді.

№ 95 «Алматы» балабақшасы пәндік-кеңістіктік ортаны қалыптастыруға жауапты. Жоба аясында балабақшалардың пәндік-кеңістіктік ортасы 13 тақырыптық орталыққа құрылымдалған. Бұл орталықтардың әрқайсысы баланың логикалық және сыни ойлаудан бастап коммуникативті және шығармашылық қабілеттеріне дейінгі нақты дағдыларын дамытуға бағытталған. Қоршаған ортаны ойластырылған ұйымдастырудың арқасында балалар өз бетінше іс-әрекетті таңдауға, әрекет етуге, зерттеуге және өздерін шығармашылықпен көрсетуге мүмкіндік алады.

Математикалық орталық – балалар сандармен, геометриялық пішіндермен танысатын, санауды, ойындар мен практикалық тапсырмалар арқылы заттарды салыстыруды үйренетін аймақ.

Ұсақ моторика орталығы – мозаика, пазлдар, бау байлау, модельдеу және басқа жаттығулар арқылы қолдар мен саусақтардың нақты қозғалысын дамытуға бағытталған.

Жазу орталығы – графикалық дағдыларды қалыптастыратын орын: балалар жазуды, сызуды, штрихтауды, әріптердің элементтерін игеруді үйренеді.

Кітап орталығы – балалар өз бетінше немесе тәрбиешімен бірге кітап оқитын, иллюстрацияларды қарастыратын және оқығандарын талқылайтын жайлы аймақ.

Ғылыми орталық – танымдық қызығушылықты дамытуға бағытталған қоршаған әлемді бақылауға, эксперименттерге және зерттеуге арналған аймақ.

Технологиялық орталық – балалар қарапайым технологиялармен, конструкциялармен, робототехникамен танысады, цифрлық құрылғылармен жұмыс істейді (бар болса).

Құм мен судың орталығы – табиғи материалдармен ойнауға арналған сенсорлық аймақ, онда тактильді сезімдер, қиял және өзара әрекеттесу дағдылары дамиды.

Рөлдік ойын орталығы – бұл балалар әртүрлі әлеуметтік рөлдерді (дәрігер, сатушы, отбасы және т.б.) сынап көретін рөлдік ойын кеңістігі.

Физикалық белсенділік орталығы – ашық ойындар, жаттығулар, үйлестіруді, ептілікті және жалпы моториканы дамытуға арналған орын.

Музыкалық орталық – балалар ән айтатын, музыкалық аспаптарда ойнайтын, музыканың ырғағына қарай билеп, ырғақты сезінуді дамытатын аймақ.

Құпиялылық бұрышы – баланың жалғыз қалуы, демалуы, тынышталуы, эмоционалды тепе-теңдікті қалпына келтіруі мүмкін тыныш, жеке орын.

Шығармашылық орталық – сурет салуға, мүсіндеуге, аппликациялауға және қиял мен өзін-өзі көрсетуге бағытталған көркемдік қызметтің басқа түрлеріне арналған аймақ.

Мектепке дейінгі білім беру жүйесінде педагогтердің кәсіби құзыреттілігін дамытуға ерекше көңіл бөлінеді, сондықтан жоғары оқу орындарымен, колледждермен және педагогикалық қоғамдастықпен ынтымақтастық жобаны іске асырудың маңызды элементі болып табылады.

Мысалы, Л.Н. Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университетінің оқытушыларымен кәсіби қайта даярлау курсы аясында кездесулер ұйымдастырылды. Педагогтер балалардың жеке қабілеттерін дамытуға бағытталған құзыреттілік тәсіл негізінде білім беру ортасын ұйымдастырудың заманауи тәсілдерімен танысты, мектеп жасына дейінгі балалардың жас және жеке ерекшеліктерін ескере отырып, әр орталықта жұмысты тиімді ұйымдастыру тәсілдерін игерді, инновациялық әдістер мен педагогикалық технологияларды қолданудың практикалық дағдыларын арттырды, кәсіби талқылау өткізді.

Елорданың құзырет орталықтарын дамытудағы тәжірибесі көрші елдердің әріптестерінің қызығушылығын тудырады. «Қарлығаш» балабақшасына барған Ұлықбек атындағы Ұлттық университет (Өзбекстан Республикасы) оқытушыларының делегациясы құзырет орталықтарының қызметімен танысып, мектепке дейінгі білім берудің өзекті мәселелерін талқылауға қатысты.

Балабақшаларда құзыреттілік орталықтарын құру балалардың әлеуетін де, педагогтердің кәсіби құзыреттерін де дамытуда жоғары тиімділікті көрсетті. Жүйелі жұмыс білім беру ортасын әртараптандыруға ғана емес, сонымен қатар педагогтерді үнемі өзін-өзі жетілдіруге, ынтымақтастық пен тәжірибе алмасуға ынталандырады.

Махаббат БАХИТОВА,

Астана қаласы әкімдігінің

Әдістемелік орталығының әдіскері

---

Аннотация

2022–2023 оқу жылынан бастап елорданың балабақшаларында құзыреттілік орталықтарын құру жобасы басталды. Жоба елорданың балабақшаларында алдыңғы қатарлы педагогикалық тәжірибені тарату және енгізу, тәрбиеші пәндік-кеңістіктік орта құру және педагогтерді жүйелі әдістемелік қамтамасыз ету арқылы мектепке дейінгі білім беру сапасын арттыру, мектепке дейінгі және орта білім беру арасындағы біртұтас білім беру кеңістігі мен сабақтастығын орнатуға бағытталған.

С 2022–2023 учебного года в детских садах столицы началась реализация проекта по созданию центров компетенций. Целью проекта является распространение и внедрение передового педагогического опыта в детских садах столицы, повышение качества дошкольного образования путем создания развивающей предметно-пространственной среды и системной методической поддержки педагогов, создание единого образовательного пространства и преемственности между дошкольным и средним образованием.