Қазақстанда бастауыш сыныптарда жаңартылған бағалау жүйесі енгізіліп жатыр

Қазақстандағы бастауыш сыныптарда бағалау тәсілдері қайта қаралды, деп хабарлайды ҚР Оқу-ағарту министрлігінің баспасөз қызметіне сілтеме жасаған «Современное образование» журналы.

Оған ата-аналардың өтініштері, педагогтердің ұсыныстары мен практикалық тәжірибесі, білім алушылардың оқу жетістіктеріне мониторинг нәтижелері, сондай-ақ отандық және халықаралық зерттеулердің қорытындылары негіз болды. Бұл туралы ОКҚ алаңында ҚР оқу-ағарту бірінші вице-министрі Шынар Ақпарова мәлімдеді. Оның айтуынша, критериалды бағалау жүйесі сақталады. Оған сәйкес 2026 жылғы 1 қыркүйектен бастап 2–4 сыныптарда бағалаудың жаңартылған тәсілдері енгізіледі.

«Бірінші сыныпта баға қойылмайды. Жаңартылған тәртіпте қалыптастырушы бағалау сақталып, оның рөлі күшейтіледі. Оқу бөлімдерін меңгеру нәтижелерін анықтау үшін аралық бағалау енгізіледі. Ең алдымен, тоқсандық бағадағы қалыптастырушы бағалаудың үлесі артады. Қалыптастырушы бағалау бұрынғыдай 1 мен 10 балл аралығындағы шкала бойынша жүргізіледі. Тек балл қою тәсілі нақтыланады», – деді спикер баспасөз конференциясында.

ҚР оқу-ағарту бірінші вице-министрі Шынар Ақпарованың айтуынша, егер қалыптастырушы бағалау күнделікті оқу үдерісі барысында оқушының жетістіктерін көрсетсе, аралық бағалау белгілі бір бөлім аяқталғаннан кейін білім мен дағдыларды меңгеру қорытындысын шығаруға бағытталған.

«Аралық бағалаудың енгізілуімен бағалау жұмыстарының құрылымы да өзгереді. Жаңартылған тәртіп бойынша тоқсан соңында жеке тоқсандық жиынтық бағалау (ТЖБ) өткізілмейді. Оқу бөлімдерін меңгеру нәтижелері аралық бағалау арқылы анықталады, ал тоқсанның соңында бұрын бағаланған бөлімдерді қамтитын жеке жиынтық жұмыс жүргізілмейді. Нәтижесінде тоқсан ішіндегі бағалау жұмыстарының саны бір жұмысқа қысқарады. Бұл білім алушыға түсетін бағалау жүктемесін оңтайландыруға және педагогтің ТЖБ тапсырмаларын жеке әзірлеуге, өткізуге және тексеруге жұмсайтын уақытын қысқартуға мүмкіндік береді», – деді спикер ОКҚ алаңындағы баспасөз конференциясында.

Аралық бағалаудың тағы бір ерекшелігі – оның форматы мен мазмұны. Енді диктант, бақылау жұмысы, шығарма және мазмұндама сияқты жазба жұмыстары аралық бағалаудың негізгі формаларының біріне айналады. Оларды орындауға толық сағат – 45 минут беріледі.

Оқыту нәтижелері барлық пәндер бойынша бағаланады

Бұрын бөлек бағаланмаған «Цифрлық сауаттылық», «Еңбекке баулу», «Бейнелеу өнері», «Музыка» және «Дене шынықтыру» пәндері бойынша қалыптастырушы бағалау жүргізіледі. Аралық бағалау тоқсанына бір рет өткізіледі. Бұл туралы ОКҚ алаңында ҚР оқу-ағарту бірінші вице-министрі Шынар Ақпарова мәлімдеді.

«Бұл пәндер бастауыш білім берудің жалпы мазмұнына кіреді және олардың әрқайсысы баланың саналы білімі мен белгілі бір дағдыларын қалыптастырады. Сондықтан оқу бағдарламасында көзделген нәтижелердің барлық пәндер бойынша көрініс табуы маңызды. Бұл қосымша жазбаша бақылау жұмыстарының санын арттыруға әкеп соқпайды. Керісінше, бағалау пәннің ерекшелігін ескере отырып, сабақ барысында орындалатын практикалық, шығармашылық, жобалық, зерттеушілік, спорттық, жеке және командалық жұмыстардың нәтижелеріне негізделеді», – деді спикер баспасөз конференциясында.

Тоқсандық бағаны қалыптастыру тәртібі нақты айқындалады

Тоқсандық баға 50% қалыптастырушы бағалау нәтижелерінен және 50% аралық бағалау нәтижелерінен қалыптасады. Тоқсандық баға мектептің LMS-жүйесінде бірыңғай белгіленген формула бойынша автоматты түрде есептеледі. Жүйеде оқушының аралық және қалыптастырушы бағалау нәтижелері, сондай-ақ олардың қорытынды багадағы үлесі көрсетіледі. Бұл мұғалімге, оқушыға және ата-аналарға тоқсандық бағаның қалай қалыптасатынын түсінуге мүмкіндік береді. Бұл туралы ОКҚ алаңында ҚР оқу-ағарту бірінші вице-министрі Шынар Ақпарова мәлімдеді. Оның айтуынша, бағалау рәсімдеріне байланысты педагогтердің жүктемесін оңтайландыру да қарастырылған.

«Бастауыш сыныптарда аралық бағалау жұмыстарына модерация жүргізілмейді. Бағалауға қойылатын бірыңғай талаптар мен оны ұйымдастыру тәртібі сақталады. Сонымен қатар, барлық білім беру ұйымдарында жаңартылған тәсілдерді бірдей қолдану үшін педагогтерге орталықтандырылған әдістемелік қолдау көрсетіледі», – деді спикер баспасөз конференциясында.

Бақылаудың әртүрлі формалары функционалдық сауаттылық пен сыни тұрғыдан ойлауды дамытуға көмектеседі

Павлодар қаласының Ахмет Байтұрсынұлы атындағы инновациялық үлгідегі жалпы білім беретін мектептің педагог-маңызы Жанар Жақсылықованың айтуынша, грамматикалық тапсырмасы бар диктанттар сауаттылық пен тілдік нормаларды меңгеру деңгейін бағалауға көмектеседі; математикадан бақылау жұмысы – тек есептей білуді ғана емес, сонымен қатар оқушының практикалық міндеттерді шешуде білімін қалай қолдана алатынын көрсетеді; шығарма мен мазмұндама оқушының мәтінді қаншалықты түсінетінін және өз ойын жазбаша түрде өз бетінше қалыптастыра алатынын анықтауға көмектеседі.

«Сондай-ақ мұғалім оқушыларға ұсына алатын зерттеушілік және жобалық тапсырмалардың маңызы ерекше. Бұл тапсырмалар ақпаратты талдау, салыстыру, қорытынды жасау, шешімдерді негіздеу және еңбегінің нәтижесін, өнімін ұсыну дағдыларын дамытады», – деді спикер.

Сонымен қатар, педагог педагогикалық жұртшылықтың өтініші бойынша каллиграфиялық дағдыларды дамытуға ерекше назар аударылатынын атап өтті.

«Тапсырмалардың бұл түрлері функционалдық сауаттылық пен сыни тұрғыдан ойлауды дамытуға ықпал етеді, өйткені олар тапсырмаларды жай ғана қайталауды ғана емес, сонымен бірге оларды түсінуді, қолдануды, талдауды және өз ұстанымын негіздеуді талап етеді», – деп түйіндеді Жанар Жақсылықова.

Бұл ретте оқу-ағарту министрлігінің өкілдері бақылаудың бұл формалары оқушыларға қосымша жүктеме тудырмайтынын атап өтті.